فهرست مطالب
اوپنایآی دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) مدل GPT-6.1 Terra (جیپیتی ۶.۱ ترا) را معرفی کرد؛ مدلی میانرده که برای کارهای روزمرهٔ پشت کامپیوتر ساخته شده است. خلاصهاش این است: Terra صفحهٔ نمایش را میبیند و میفهمد، خودش در برنامهها کلیک و تایپ میکند، روانتر مینویسد و قیمتش در API نصف نسل قبل است.
این مدل از همان روز برای مشترکان Plus، Pro، Enterprise و Edu در ChatGPT Work و Codex فعال شده و برنامهنویسها هم میتوانند از طریق API به آن وصل شوند. در این مطلب به زبان ساده توضیح میدهیم Terra کجای خانوادهٔ GPT-6 قرار میگیرد، «کار با کامپیوتر» یعنی چه، عددهای اعلامشده چه معنایی دارند و این مدل به درد چه کسی میخورد.
خلاصهٔ خبر در چند خط
چه چیزی معرفی شد؟ GPT-6.1 Terra، جانشین GPT-5.6 Terra و مدل میانردهٔ اوپنایآی.
تخصص اصلی: فهم دقیق تصویر و صفحهٔ نمایش، کار مستقیم با نرمافزارها (Computer Use) و نوشتن طبیعیتر.
قیمت API: یک دلار برای هر میلیون توکن ورودی و پنج دلار برای هر میلیون توکن خروجی؛ به گفتهٔ اوپنایآی ۵۰ درصد ارزانتر از GPT-5.6 Terra.
ادعای مهم: در آزمون کار با نرمافزار، همسطح GPT-6 Astra (قویترین مدل اوپنایآی) با یکدهم قیمت هر توکن و بیش از سه برابر سریعتر.
اشتباه کمتر: نرخ خطا در آزمون داخلی سؤالهای گمراهکننده از ۵۳٫۶ به ۱۶٫۷ درصد رسیده است.
دسترسی: ChatGPT Work و Codex برای Plus، Pro، Enterprise و Edu؛ در API با نام gpt-6.1-terra.
اول بدانیم: خانوادهٔ GPT-6 چند مدل دارد؟
اوپنایآی امسال بهجای یک مدل، یک خانوادهٔ چندردهای ساخته و برای هر رده اسم جداگانه گذاشته است؛ مثل خودروسازی که برای هر بودجه یک مدل دارد. هرچه مدل بزرگتر باشد، معمولاً باهوشتر است اما کندتر و گرانتر هم هست.
GPT-6 Astra: پرچمدار و قویترین مدل، برای کارهای خیلی سخت و پیچیده. دربارهٔ آن در مطلب GPT-6 Astra چیست؟ نوشتهایم.
GPT-6.1 Sol: مدل توانمند برای پژوهش عمیق و برنامهنویسی سنگین.
GPT-6.1 Terra: مدل تازهٔ میانرده؛ زیر Sol و Astra و بالای Luna.
GPT-6 Luna: سبکترین و سریعترین عضو خانواده برای کارهای ساده و پرتعداد.
اگر میخواهید فرق Sol و Luna را دقیقتر بدانید، مطلب GPT-6 Sol و Luna چه میکنند؟ را بخوانید. نکتهٔ این خبر آن است که Terra با اینکه در ردهٔ میانی است، در بعضی کارها به مدلهای بالادستی خودش رسیده است.
GPT-6.1 Terra دقیقاً برای چه کاری ساخته شده؟
اوپنایآی Terra را مدلی برای «کارهایی که روز کاری را پر میکنند» معرفی کرده است؛ از نوشتن پیشنهاد کاری و ایمیل گرفته تا خواندن نقشههای فنی، پر کردن فرم و حتی ویرایش ویدیو. یعنی تمرکزش بیشتر روی کارهای تکراری و پرحجم دفتری است تا حل مسئلههای خیلی دشوار.
کار با کامپیوتر (Computer Use) یعنی چه؟
تا همین چند وقت پیش، چتباتها فقط متن مینوشتند و شما باید خودتان نتیجه را در برنامهها کپی میکردید. در قابلیت Computer Use مدل به صفحهٔ نمایش نگاه میکند، میفهمد چه چیزی روی آن است و بعد مثل یک کاربر واقعی کلیک میکند، تایپ میکند و بین برنامهها جابهجا میشود.
مثالی که خود اوپنایآی زده ساده و ملموس است: شرکتی که هر روز دهها فاکتور دریافت میکند، میتواند Terra را مأمور کند هر فاکتور را بخواند و اطلاعاتش را در نرمافزار حسابداری وارد کند. این همان کاری است که امروز معمولاً یک کارمند ساعتها وقت رویش میگذارد. رقبا هم سراغ همین قابلیت رفتهاند؛ نمونهاش را در آموزش Computer Use در Claude و کنترل دسکتاپ در GitHub Copilot توضیح دادهایم.
فهم تصویر و نقشه
بخش مهم دیگر، «استدلال تصویری» است؛ یعنی مدل فقط تصویر را نمیبیند، بلکه جزئیاتش را تحلیل میکند. طبق مستندات اوپنایآی، Terra میتواند عکس محصول را با فهرست کالاها تطبیق دهد، نقشههای فنی را تفسیر کند و روی صفحههای نرمافزار کار انجام دهد.
عددهای اعلامشده چه میگویند؟
همهٔ عددهای این بخش را خود اوپنایآی منتشر کرده، مگر جایی که منبع دیگری ذکر شده باشد. آزمونها یا «بنچمارک»ها مجموعهای از کارهای استاندارد هستند که برای مقایسهٔ مدلها به کار میروند.
کار با نرمافزار: Agents’ Last Exam و OSWorld
آزمون Agents’ Last Exam شامل کارهای حرفهای واقعی است؛ مثلاً تبدیل نقشهٔ معماری به مدل سهبعدی یا بررسی صحنهبهصحنهٔ یک فیلم انیمیشن برای تیم مرمت. به گفتهٔ اوپنایآی، Terra در حالت استدلال متوسط ۱۵ واحد درصد بهتر از GPT-5.6 Terra عمل کرده و هزینهاش حدود یکسوم بوده است. همین مدل در این آزمون همسطح GPT-6 Astra است، با یکدهم قیمت هر توکن.
در آزمون OSWorld 2.1 هم که کار با برنامههای دسکتاپ را میسنجد، Terra در حالت متوسط از بهترین نتیجهٔ GPT-5.6 Terra جلو زده است. اوپنایآی میگوید Terra کارها را بیش از سه برابر سریعتر از Astra و Sol تمام میکند.
برنامهنویسی
در آزمون Terminal-Bench 4.0 که توانایی حل مشکلهای برنامهنویسی از طریق خط فرمان را میسنجد، Terra با بیشترین سطح استدلال ۵۰٫۳ درصد کارها را حل کرده است؛ بیش از دو برابر نمرهٔ ۲۱٫۵ درصدی GPT-5.6 Terra. با این حال خود اوپنایآی صادقانه گفته برای پیچیدهترین پروژههای برنامهنویسی، Sol و Astra هنوز انتخاب بهتری هستند.
دقت و اشتباه کمتر
یکی از دردسرهای همیشگی مدلهای زبانی «توهم» است؛ یعنی مدل با اعتمادبهنفس جوابی اشتباه یا ساختگی میدهد. در آزمون داخلی اوپنایآی با سؤالهایی که عمداً برای به خطا انداختن مدل طراحی شدهاند، نرخ خطا در حالت استدلال کم از ۵۳٫۶ درصد به ۱۶٫۷ درصد رسیده و در بیشترین سطح استدلال به ۴٫۳ درصد کاهش یافته است.
مقایسهٔ Terra تازه با نسل قبل
جدول زیر مهمترین تفاوتها را بر اساس اطلاعیهٔ اوپنایآی و گزارش The Decoder کنار هم گذاشته است:
مورد | GPT-5.6 Terra | GPT-6.1 Terra |
|---|---|---|
قیمت ورودی (هر میلیون توکن) | ۲ دلار | ۱ دلار |
قیمت خروجی (هر میلیون توکن) | ۱۲ دلار | ۵ دلار |
ورودی کششده (هر میلیون توکن) | حدود ۰٫۲ دلار (چهار برابر نرخ جدید) | ۰٫۰۵ دلار |
Terminal-Bench 4.0 (بیشترین استدلال) | ۲۱٫۵ درصد | ۵۰٫۳ درصد |
نرخ خطا در سؤالهای گمراهکننده (استدلال کم) | ۵۳٫۶ درصد | ۱۶٫۷ درصد |
Agents’ Last Exam (استدلال متوسط) | مبنای مقایسه | ۱۵ واحد درصد بالاتر با حدود یکسوم هزینه |
The Decoder برای مقایسه قیمت Claude Sonnet 5.5، رقیب مستقیم Terra از شرکت Anthropic، را هم ۲ دلار برای ورودی و ۱۰ دلار برای خروجی گزارش کرده است؛ یعنی Terra روی کاغذ تقریباً نصف قیمت آن است.
توکن چیست و قیمت Terra به زبان ساده چقدر است؟
مدلهای زبانی متن را به تکههای کوچکی به نام توکن میشکنند؛ هر توکن چیزی در حد یک کلمهٔ کوتاه یا بخشی از یک کلمه است. قیمت API هم بر اساس تعداد همین توکنهاست. وقتی میگوییم ورودی Terra یک دلار برای هر میلیون توکن است، یعنی خواندن متنی به حجم چند کتاب کوتاه حدود یک دلار هزینه دارد.
«ورودی کششده» هم یعنی بخشی از متن که در درخواستهای پشتسرهم تکرار میشود (مثل دستورالعمل ثابت یک ربات) و مدل آن را به خاطر میسپارد؛ این بخش فقط ۵ درصد قیمت عادی حساب میشود. چند نکتهٔ دیگر از صفحهٔ رسمی مدل:
درخواستهای دستهای (Batch) و Flex نصف قیمت عادیاند.
اگر متن ورودی از ۲۷۲ هزار توکن بیشتر شود، قیمت ورودی دو برابر و خروجی ۱٫۵ برابر میشود.
حالت سریع (Fast mode) دو برابر قیمت عادی است.
پنجرهٔ متن مدل حدود یک میلیون و ۵۰ هزار توکن است؛ یعنی میتواند حجم بسیار زیادی متن را یکجا بخواند.
دسترسی: چه کسی همین حالا میتواند از Terra استفاده کند؟
در ChatGPT و Codex
Terra برای همهٔ کاربران Plus، Pro، Enterprise و Edu در ChatGPT Work و Codex فعال شده است. ChatGPT Work محیط کاری چتجیپیتی است و Codex ابزار برنامهنویسی اوپنایآی. اوپنایآی میگوید با Terra سهمیهٔ استفادهٔ هر پلن کارهای بیشتری را پوشش میدهد؛ بیشتر از GPT-5.6 Terra و خیلی بیشتر از Sol یا Astra. اگر با محیط Work آشنا نیستید، آموزش قدمبهقدم ChatGPT Work را ببینید.
در اطلاعیه نامی از کاربران رایگان برده نشده است؛ پس فعلاً باید فرض کرد Terra فقط برای پلنهای پولی در دسترس است.
در API برای برنامهنویسها
توسعهدهندهها با نام مدل gpt-6.1-terra به آن دسترسی دارند. طبق مستندات، Terra متن و تصویر را میگیرد و فقط متن تحویل میدهد؛ صدا و ویدیو را پشتیبانی نمیکند. برای استفاده از ابزارهایی مثل Computer Use هم باید از Responses API اوپنایآی استفاده کرد. دانش مدل تا اول ژوئن ۲۰۲۶ بهروز است.
ارزیابی مستقل: Artificial Analysis چه میگوید؟
ادعاهای سازنده همیشه باید با سنجش مستقل کنار هم دیده شوند. به گزارش The Decoder، مؤسسهٔ ارزیابی Artificial Analysis که مدلها را مستقل از سازندهشان میسنجد، Terra را معیار تازهای برای «هوش به ازای هر دلار» دانسته است:
در شاخص هوش این مؤسسه، Terra نمرهٔ ۴۸ گرفته؛ بین GPT-6.1 Sol با ۵۲ و GPT-5.6 Terra با ۴۲.
هزینهٔ هر کار در بیشترین سطح استدلال حدود ۰٫۴۰ دلار بوده، در برابر ۱٫۴۰ دلار برای نسل قبل.
در شاخص عامل برنامهنویس، Terra با ۴۸ امتیاز شش امتیاز پایینتر از Sol و ۱۷ امتیاز بالاتر از Luna است.
در آزمون AA-Omniscience، Terra وقتی جواب را نمیداند فقط در ۳۸ درصد موارد حدس میزند؛ این عدد برای نسل قبل ۸۸ درصد بود.
این عددها ادعای اصلی اوپنایآی را تأیید میکنند: Terra باهوشترین مدل بازار نیست، اما نسبت توانایی به قیمتش خیلی خوب است.
ایمنی: چرا Terra در ردهٔ «بحرانی» امنیت سایبری قرار گرفته؟
اوپنایآی چارچوبی به نام Preparedness Framework دارد که تواناییهای خطرناک مدلها را درجهبندی میکند. Terra در حوزهٔ امنیت سایبری به آستانهٔ «بحرانی» (Critical) رسیده است. به زبان ساده یعنی مهارتش در کارهای مرتبط با هک و امنیت آنقدر بالاست که اگر محافظت نشود میتواند سوءاستفاده شود. به همین دلیل همان محافظتهایی که برای GPT-6 Astra ساخته شده بود، روی Terra هم فعال است.
اوپنایآی همچنین میگوید Terra بیشتر از نسل قبل در محدودهٔ کاری که به آن سپرده شده میماند و محدودیتها یا مانعهای کار را صادقانه به کاربر میگوید. نکتهٔ مهم برای مدلی که خودش روی کامپیوتر کار میکند، مقاومت در برابر تزریق دستور (Prompt Injection) است؛ یعنی وقتی کسی دستوری مخرب را در یک صفحهٔ وب یا فایل پنهان میکند تا مدل را از کار اصلی منحرف کند. طبق گزارش The Decoder از کارت سیستم مدل، نرخ دفاع Terra در برابر این حملههای غیرمستقیم ۹۸٫۸ درصد است، در برابر ۹۶٫۲ درصد برای نسل قبل.
Terra برای چه کسی مناسب است و برای چه کسی نه؟
مناسب برای
شرکتها و تیمهایی که کارهای تکراری دفتری زیادی دارند؛ مثل ورود اطلاعات فاکتور، پر کردن فرم یا مرتب کردن اسناد.
برنامهنویسهایی که ابزار یا ربات پرحجم میسازند و هزینهٔ API برایشان مهم است.
کاربران ChatGPT که برای نوشتن، خلاصه کردن و کارهای روزمره مدلی سریع میخواهند و نمیخواهند سهمیهشان زود تمام شود.
کمتر مناسب برای
پروژههای برنامهنویسی خیلی پیچیده و پژوهش عمیق؛ خود اوپنایآی اینجا Sol یا Astra را پیشنهاد میکند.
کارهایی که به ورودی صدا یا ویدیو نیاز دارند، چون Terra فقط متن و تصویر میگیرد.
کاربران پلن رایگان که فعلاً در فهرست دسترسی نیستند.
برای کاربران ایرانی هم مثل بقیهٔ سرویسهای اوپنایآی، محدودیتهای تحریم و پرداخت ارزی را باید در نظر داشت.
جمعبندی
GPT-6.1 Terra نشان میدهد رقابت هوش مصنوعی دیگر فقط بر سر «باهوشترین مدل» نیست؛ حالا قیمت، سرعت و توانایی انجام کار واقعی روی کامپیوتر هم به همان اندازه مهم شده است. Terra با نصف قیمت نسل قبل، اشتباههای خیلی کمتر و توانایی کار مستقیم با نرمافزارها، برای بیشتر کارهای روزمره گزینهٔ بهصرفهای است. در عوض، برای سختترین کارها هنوز باید سراغ مدلهای بزرگتر رفت. یادتان باشد بیشتر عددهای این خبر را خود اوپنایآی منتشر کرده و بهترین محک، امتحان مدل روی کارهای واقعی خودتان است.
اگر Terra را داخل ChatGPT یا Codex استفاده میکنید، بدانید که از دسامبر مصرف چت و Codex در پلنهای Plus، Pro و Business از یک سهمیهٔ توکنی مشترک کم میشود. جزئیات سهمیهٔ مشترک ChatGPT و Codex را جداگانه مرور کردهایم.
شرکتهای چینی هم سراغ همین قابلیت رفتهاند. مدل Hy4 تنسنت هم تصویر را میفهمد و هم میتواند با رابط گرافیکی و خط فرمان، رایانه را اداره کند. البته عددهایی که برای عملکردش اعلام شده، فعلاً فقط گزارش خود تنسنت است.
سؤالهای پرتکرار
GPT-6.1 Terra چه زمانی معرفی شد؟
اوپنایآی آن را دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) معرفی کرد و از همان روز عرضهاش در ChatGPT Work، Codex و API شروع شد.
آیا GPT-6.1 Terra رایگان است؟
نه. در ChatGPT فقط برای پلنهای Plus، Pro، Enterprise و Edu فعال شده و در API هم بر اساس مصرف هزینه دارد: یک دلار برای هر میلیون توکن ورودی و پنج دلار برای هر میلیون توکن خروجی.
فرق Terra با GPT-6 Astra چیست؟
Astra قویترین مدل اوپنایآی برای کارهای سخت است. Terra مدل میانرده و خیلی ارزانتر است؛ به گفتهٔ اوپنایآی در کار با نرمافزار همسطح Astra است، اما برای برنامهنویسی و پژوهش پیچیده Astra هنوز بهتر است.
Computer Use در Terra یعنی مدل کامپیوتر من را کنترل میکند؟
یعنی مدل میتواند صفحهٔ نمایش را ببیند و در برنامهها کلیک و تایپ کند، اما فقط در محیطی که شما یا برنامهنویس برایش فراهم کردهاید. این قابلیت بیشتر از طریق ابزارها و API در دسترس است و بهصورت خودکار کنترل کامپیوتر شخصی شما را به دست نمیگیرد.
آیا Terra صدا و ویدیو را میفهمد؟
طبق مستندات رسمی نه؛ ورودی Terra فقط متن و تصویر است و خروجی آن متن. البته میتواند از طریق کار با نرمافزار در ویرایش ویدیو کمک کند.
Terra فارسی بلد است؟
اوپنایآی فهرست جداگانهای از زبانها برای Terra منتشر نکرده است. مدلهای GPT معمولاً فارسی را میفهمند، اما بهتر است کیفیت آن را خودتان روی متنهای فارسی امتحان کنید.
Terra از Claude Sonnet 5.5 ارزانتر است؟
روی کاغذ بله. طبق گزارش The Decoder، قیمت Sonnet 5.5 دو دلار برای ورودی و ۱۰ دلار برای خروجی است و Terra تقریباً نصف آن. اما هزینهٔ واقعی به مقدار توکنی بستگی دارد که هر مدل برای انجام یک کار مصرف میکند.
منابع
Introducing GPT-6.1 Terra — اطلاعیهٔ رسمی اوپنایآی، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
GPT-6.1 Terra model page — مستندات رسمی API اوپنایآی (قیمت، پنجرهٔ متن، ورودیها)
GPT-6.1 Terra announcement — انجمن توسعهدهندگان اوپنایآی، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
GPT-6.1 Terra halves OpenAI's API prices — The Decoder، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
OpenAI launches GPT-6.1 Terra, a cheaper model for everyday computer work — The Next Web، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶



