RAMageddon چیست؟ چرا آیفون حدود ۱۰۰ دلار گران شد؟

RAMageddon نام غیررسمی بحران کمبود و جهش قیمت چیپ‌های حافظه (DRAM و NAND) است که از تقاضای سنگین دیتاسنترهای هوش مصنوعی ناشی شده و هزینهٔ ساخت گوشی، لپ‌تاپ و کنسول را بالا برده است. به روایت گاردین (۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶)، اپل پس از رونمایی محصولات جدید، حدود ۱۰۰ پوند به قیمت همهٔ آیفون‌ها — از جمله مدل‌های قدیمی‌تر — اضافه کرده؛ پوشش‌های آمریکایی مثل AppleInsider و The Verge همان افزایش را حدود ۱۰۰ دلار روی مدل‌های در فروش گزارش کرده‌اند. علت اصلی: حافظه برای دیتاسنترهای AI بلعیده می‌شود و عرضهٔ DRAM/NAND برای گوشی مصرفی کمیاب و گران شده؛ بعضی چیپ‌ها به روایت گاردین تا حدود پنج برابر گران‌تر از قیمت‌های قبلی فهرست شده‌اند.

اگر فقط تیتر «گرانی آیفون» را ببینید، سه لایه جا می‌افتد: RAMageddon دقیقاً چیست، چرا مدل‌های قدیمی هم گران شده‌اند، و پیش‌بینی IDC دربارهٔ افت فروش گوشی چه می‌گوید. در ادامه اول مفهوم پایهٔ حافظه، بعد خبر اپل و جدول قیمت، نقش AI، واکنش سامسونگ/گوگل/مایکروسافت، پیش‌بینی بازار، چشم‌انداز قیمت، نکتهٔ عملی خرید، جدول خلاصه، FAQ و منابع.

زمینه کوتاه: DRAM و NAND یعنی چه؟

DRAM حافظهٔ موقت دستگاه است؛ وقتی اپ باز می‌کنید یا صفحه وب لود می‌شود، داده‌ها موقتاً اینجا می‌نشینند. NAND (فلش) حافظهٔ ذخیره‌سازی بلندمدت است — عکس‌ها، اپ‌ها و فایل‌ها.

سال‌ها قیمت این چیپ‌ها در مسیر نزولی بود و گوشی‌ها قوی‌تر می‌شدند بدون اینکه لزوماً خیلی گران‌تر شوند. The Verge (۷ سپتامبر ۲۰۲۶) می‌گوید این روند معکوس شده و از اصطلاحاتی مثل chipflation یا RAMageddon استفاده می‌شود. پیام برای خوانندهٔ غیرفنی: این مثل «مدل جدید گران‌تر است چون دوربین بهتر دارد» نیست؛ خود قطعهٔ حافظه در زنجیرهٔ تأمین جهش قیمت گرفته و به برچسب فروش منتقل می‌شود.

خبر گاردین ۲۱ سپتامبر: RAMageddon چیست؟

خلاصهٔ پوشش Samuel Gibbs در گاردین:

• در رونمایی اخیر اپل (از جمله گوشی تاشو)، افزایش حدود ۱۰۰ پوندی قیمت همهٔ آیفون‌ها — از جمله مدل‌های قدیمی‌تر — دیده شد.

• مقصر روایت‌شده: RAMageddon؛ هجوم تقاضای AI برای حافظهٔ دیتاسنتر و کمبود چیپ برای الکترونیک مصرفی.

• Francisco Jeronimo (معاون دستگاه‌های کلاینت در IDC): هزینهٔ قطعات تند بالا رفته؛ «فقط حافظه بیش از ۳۰۰٪ نسبت به سال قبل».

• چون آیفون‌های قدیمی‌تر هم همان حافظهٔ گران را مصرف می‌کنند، اپل آن‌ها را مثل محصولات جاری قیمت‌گذاری می‌کند.

• سامسونگ و گوگل هم تا حدود ۸۰ پوند به پرچمدارهایشان اضافه کرده‌اند (گاردین).

این یک نام بازاری/رسانه‌ای است، نه برند رسمی اپل. علت ریشه‌ای در پوشش‌ها کمبود ظرفیت ساخت و اولویت‌بندی HBM/دیتاسنتر است، نه یک باگ نرم‌افزاری.

افزایش قیمت آیفون: جدول تقریبی دلاری (۹ سپتامبر ۲۰۲۶)

پس از بازگشت فروشگاه آنلاین اپل، AppleInsider و The Verge این شروع‌قیمت‌های پایه (کمترین ظرفیت) را گزارش کردند — هر کدام حدود +۱۰۰ دلار نسبت به قبل:

• iPhone 16: ۷۹۹ دلار

• iPhone 17: ۸۹۹ دلار

• iPhone 17e: ۶۹۹ دلار

• iPhone Air: ۱٬۰۹۹ دلار

AppleInsider می‌گوید iPhone 18 Pro و Pro Max هم شروع‌قیمتی حدود ۱۰۰ دلار بالاتر از نسل قبل دارند و iPhone 17 Pro / Pro Max متوقف شده‌اند. گاردین همان موج را با واحد پوند (~£۱۰۰) روایت کرده — ارز و مالیات منطقه‌ای فرق می‌کند؛ عدد مطلق ریال ایران را از این خبر استخراج نکنید.

برای زمینهٔ دیگر محصولات همان رویداد اپل در فناوری‌کده: معرفی آیفون Duo تاشو موضوع جداست؛ افزایش قیمت حافظه علت سخت‌افزاری زنجیرهٔ تأمین است، نه قابلیت تاشو.

چرا مدل‌های قدیمی هم گران شدند؟

دو توضیح هم‌راستا در منابع:

• همان قطعهٔ گران: Jeronimo (IDC به نقل گاردین) می‌گوید آیفون‌های قدیمی‌تر هم از همان حافظهٔ گران استفاده می‌کنند؛ پس اپل آن‌ها را مثل محصول جاری قیمت می‌دهد.

• دیگر نمی‌توان هزینه را پنهان کرد: تیم کوک در مصاحبهٔ ژوئن ۲۰۲۶ (به نقل AppleInsider) گفته افزایش قیمت «اجتناب‌ناپذیر» شده و وضعیت «پایدار نیست». در پوشش Verge، کوک قیمت حافظه را «سیلاب صدساله» خوانده است.

گاردین همچنین می‌گوید قیمت بازسازی‌شدهٔ رسمی اپل حدود ۶۰ تا ۷۰ پوند بالا رفته (از جمله iPhone 15 که دیگر نو فروخته نمی‌شود). بازار third-party refurbished به روایت Uswitch هنوز همان افزایش را کامل منعکس نکرده بود — این وضعیت ممکن است عوض شود.

نقش AI و دیتاسنتر: چرا حافظه کمیاب شد؟

طبق The Verge و تحلیل Counterpoint/Micron:

• سه سازندهٔ بزرگ (سامسونگ، SK Hynix، Micron) حدود ۹۰٪ بازار حافظه را در اختیار دارند؛ در Q2 ۲۰۲۶ به روایت Counterpoint حدود ۳۹٪ / ۲۶٪ / ۲۵٪.

• دیتاسنترهای AI به HBM (حافظهٔ پرپهنای باند) نیاز دارند؛ ساخت HBM ویفر بیشتری می‌بلعد (Micron حدود سه برابر نسبت به DRAM معمولی برای مقدار معادل را برآورد کرده).

• مشتریان غنی AI قراردادهای چندساله می‌بندند؛ ظرفیت به سمت حاشیهٔ سود بالاتر می‌رود.

• Counterpoint: قیمت DRAM گوشی در Q1 ۲۰۲۶ حدود ۵۶٪ و در Q2 حدود ۸۳٪ رشد فصلی؛ نمونهٔ ۱۶ گیگابایت DRAM از حدود ۴۲ دلار (Q2 ۲۰۲۵) به حدود ۱۸۱ دلار یک سال بعد — رشد بیش از ۳۰۰٪ (این قیمت تأمین‌کننده است، نه لزوماً قرارداد اپل).

کمبود از قبل از اوج ChatGPT هم در صنعت در حال شکل‌گیری بود؛ AI آن را تشدید کرد — نه اینکه «فقط یک شب» شروع شده باشد.

سامسونگ، گوگل و بقیهٔ گجت‌ها

گرانی فقط آیفون نیست:

• سامسونگ و گوگل: گاردین تا حدود £۸۰ روی پرچمدار؛ Verge افزایش حدود ۱۰۰ دلاری شروع‌قیمت بعضی مدل‌های جدید را گزارش کرده (گاهی با حافظهٔ بیشتر همراه).

• مایکروسافت: تا حدود £۲۲۰ روی بعضی Surface؛ کنسول قدیمی‌تر Xbox از £۴۴۹ لانچ به £۶۷۰؛ مایکروسافت می‌گوید قیمت حافظه/ذخیره بیش از ۲٫۵ برابر شده و تا پاییز ۲۰۲۷ ممکن است دوباره دو برابر شود (گاردین).

• دل / Framework / مک و آیپد: لپ‌تاپ‌های رده‌بالای Dell تا حدود ۲۵٪؛ Framework مکرر قیمت را تنظیم کرده؛ اپل در ژوئن روی مک و آیپد و بعداً MacBook Neo حدود £۱۰۰ اضافه کرده است.

بسیاری از سازندگان غیر اپل مدل‌های قدیمی کم‌حاشیه را کلاً متوقف کرده‌اند؛ فشار روی ردهٔ ارزان بازار شدیدتر است.

برای فضای نرم‌افزاری رقیب اندرویدی (موضوع جدا از قیمت سخت‌افزار) می‌توانید مطلب رول‌اوت One UI 9 سامسونگ را ببینید.

پیش‌بینی IDC: افت حدود ۱۷٪ فروش گوشی در ۲۰۲۶

گاردین به نقل IDC از «شیب‌ترین انقباض سالانهٔ ثبت‌شده» صحبت می‌کند: افت تقریباً ۱۷٪ به کمی بیش از ۱ میلیارد دستگاه. وبلاگ رسمی IDC رقم دقیق‌تر ۱۶٫۷٪ و ارزش بازار حدود ۶۱۳ میلیارد دلار (+۶٫۳٪) را می‌آورد؛ میانگین قیمت فروش حدود ۵۸۱ دلار (+۲۷٫۶٪). یعنی حجم کم می‌شود ولی ارزش بازار ممکن است بالا برود چون هر گوشی گران‌تر فروخته می‌شود.

Jeronimo: «مردم گوشی کمتر می‌خرند و برای همان‌هایی که می‌خرند خیلی بیشتر می‌پردازند.»

اعداد را پیش‌بینی مؤسسه بدانید، نه آمار قطعی پایان سال؛ روش‌شناسی IDC ممکن است در به‌روزرسانی‌های بعدی جابه‌جا شود.

قیمت‌ها کی برمی‌گردند؟ چشم‌انداز عرضه

خلاصهٔ پوشش‌ها با احتیاط:

• Jeronimo (گاردین): قیمت حافظه تا خوب داخل ۲۰۲۷ هم بالا می‌رود هرچند شیب از «جهش‌های خارق‌العاده» اوایل سال کمتر شده؛ حتی بعد از آرام شدن هزینه، انتظار ندارد قیمت گوشی به سطح پارسال برگردد — افزایش‌ها در این صنعت معمولاً چسبندهاند.

• SK Hynix (به نقل گاردین): کمبود ممکن است فراتر از ۲۰۳۰ طول بکشد.

• Verge / Counterpoint / IDC: بهترین حالت پر شدن ظرفیت اواخر ۲۰۲۷ یا اوایل ۲۰۲۸؛ کارخانهٔ بزرگ Micron در نیویورک خروجی معنادار تا حدود ۲۰۳۰.

• Nabila Popal (IDC به نقل Verge): نرمال جدید قیمت حافظه «حداقل سه برابر» سطح قبلی.

فرض «سال بعد دوباره ارزان مثل ۲۰۲۴» با این منابع سازگار نیست؛ کاهش شیب ≠ بازگشت کامل قیمت.

نکتهٔ عملی برای خریدار فارسی‌زبان

1. افزایش ۱۰۰ دلار/پوند را با قیمت دلاری/منطقه‌ای فروشندهٔ محلی اشتباه نگیرید؛ مالیات، گارانتی و نرخ ارز جداگانه اثر می‌گذارند.

2. اگر نیاز فوری ندارید، عجله برای «قبل از گرانی بعدی» را با بودجه و عمر گوشی فعلی بسنجید؛ منابع می‌گویند کاهش سریع برچسب بعید است.

3. بازار refurbished / دست‌دوم رسمی و غیررسمی را جدا چک کنید؛ گاردین می‌گوید refurbished رسمی اپل هم بالا رفته ولی third-party (Uswitch بریتانیا) تا آن تاریخ هنوز کامل بالا نرفته بود.

4. مدل قدیمی‌تر نو در فروشگاه اپل دیگر «ارزان‌قیمت مطمئن» نیست — همان حافظهٔ گران را دارد.

5. اگر فقط پایداری نرم‌افزار برایتان مهم است، موضوع جداگانهٔ گزارش‌های Panic Full روی بعضی ۱۸ پرو را با این خبر قیمت قاطی نکنید؛ دو داستان موازی‌اند.

6. برای ایران: موجودی، گارانتی و قیمت ریالی را فقط از فروشنده/واردکنندهٔ معتبر بگیرید — این مطلب نرخ ریال اعلام نمی‌کند.

جدول خلاصه: ادعاها در برابر منبع

جدول زیر فقط روایت‌های علنی را کنار هم می‌گذارد:

جمع‌بندی

RAMageddon یعنی جهش هزینه و کمبود حافظهٔ مصرفی در سایهٔ تقاضای دیتاسنترهای AI. اپل حدود ۱۰۰ پوند/دلار به آیفون‌های در فروش — از جمله مدل‌های قدیمی‌تر — افزوده؛ سامسونگ، گوگل و سازندگان PC/کنسول هم درگیرند. IDC افت حدود ۱۷٪ حجم فروش گوشی در ۲۰۲۶ را پیش‌بینی می‌کند در حالی که میانگین قیمت و ارزش بازار می‌تواند بالا برود. برای خریدار: انتظار بازگشت سریع به قیمت‌های ۲۰۲۴ را پایین بیاورید، گزینه‌های نو/رفوربیش را با بودجه واقعی بسنجید، و اعداد دلاری خبر را با برچسب محلی یکی نکنید.

سؤال‌های پرتکرار

RAMageddon چیست؟

لقب غیررسمی بحران کمبود و گرانی چیپ حافظه (DRAM/NAND) که با تقاضای AI در دیتاسنترها تشدید شده و هزینهٔ گجت‌های مصرفی را بالا برده است.

چرا قیمت آیفون حدود ۱۰۰ دلار/پوند بالا رفت؟

به روایت گاردین، AppleInsider و Verge، اپل هزینهٔ بالای حافظه را دیگر کامل جذب نمی‌کند و حدود ۱۰۰ واحد ارز محلی را به برچسب مدل‌های در فروش — از جمله قدیمی‌ترها — منتقل کرده است.

چرا مدل‌های قدیمی هم گران شدند؟

چون همان حافظهٔ گران را مصرف می‌کنند؛ IDC می‌گوید اپل آن‌ها را مثل محصول جاری قیمت می‌دهد. تیم کوک هم افزایش را اجتناب‌ناپذیر خوانده است.

سامسونگ و گوگل هم گران کرده‌اند؟

بله؛ گاردین تا حدود £۸۰ روی پرچمدار و Verge حدود $۱۰۰ روی شروع‌قیمت بعضی مدل‌های جدید را گزارش کرده — جزئیات مدل‌به‌مدل فرق دارد.

پیش‌بینی IDC برای فروش گوشی چیست؟

افت حدود ۱۶٫۷٪ در ۲۰۲۶ به کمی بیش از ۱ میلیارد دستگاه (شیب‌ترین انقباض سالانه در روایت IDC)، در حالی که ارزش بازار می‌تواند رشد کند چون ASP بالاتر است.

کی قیمت‌ها پایین می‌آید؟

منابع می‌گویند شیب ممکن است آرام شود ولی بازگشت به سطح قبلی بعید و افزایش‌ها چسبنده‌اند؛ افق کمبود تا ۲۰۲۷–۲۰۲۸ و در برخی روایت‌ها فراتر از ۲۰۳۰ مطرح شده — پیش‌بینی است نه تضمین.

آیا باید همین الان بخرم؟

بستگی به نیاز و بودجه دارد. منابع از ارزان شدن سریع حمایت نمی‌کنند؛ ولی عجلهٔ هیجانی بدون مقایسهٔ نو/رفوربیش و گارانتی منطقی نیست.

این خبر همان باگ Panic Full یا Duo است؟

خیر. Duo معرفی محصول تاشو است؛ Panic Full گزارش پایداری بعضی ۱۸ پرو. RAMageddon داستان زنجیرهٔ تأمین حافظه و قیمت است.

منابع

• The Guardian — RAMageddon: tech crunch hikes iPhone price by £100 (Samuel Gibbs, 21 Sep 2026)

• AppleInsider — Apple made iPhone 17 lineup $100 more expensive (9 Sep 2026)

• The Verge — Apple raising iPhone prices by $100 on old models (9 Sep 2026)

• The Verge — RAM shortage / why phones get more expensive (Rani Molla, 7 Sep 2026)

• IDC — Smartphone shipments set for record 16.7% drop in 2026