فهرست مطالب
سونی روز ۶ آبان ۱۴۰۵ (۲۸ اکتبر ۲۰۲۶) از ELF-MN1 رونمایی کرد؛ یک نمایشگر کوچک ۶ اینچی که تصویر سهبعدی را بدون عینک و بدون هدست نشان میدهد. جواب کوتاه این است: ELF-MN1 یک صفحهٔ رومیزی است که با یک کابل USB-C به گوشی یا کامپیوتر وصل میشود. با یک حسگر چشم شما را دنبال میکند و برای هر چشم تصویر جداگانهای میسازد. نتیجه این است که یک شخصیت انیمه، آواتار یا شیء سهبعدی طوری دیده میشود که انگار واقعاً روی میز ایستاده است.
این دستگاه ۲۰ آذر ۱۴۰۵ (۱۱ دسامبر ۲۰۲۶) فقط در ژاپن عرضه میشود. سونی قیمت رسمی اعلام نکرده و آن را «قیمت آزاد» گذاشته است. قیمت تخمینی بازار به گفتهٔ خود سونی حدود ۵۴ هزار ین با مالیات است؛ یعنی تقریباً ۳۴۰ دلار. نمایشگرهای قبلی همین خانواده برای کار حرفهای ساخته شده بودند و حدود ۵ هزار دلار قیمت داشتند. در ادامه ساده توضیح میدهیم این فناوری چطور کار میکند، مشخصات دقیقش چیست، با چه گوشی و کامپیوتری کار میکند و چه محدودیتهایی دارد.
خلاصهٔ خبر در چند خط
محصول: نمایشگر بازسازی فضایی (Spatial Reality Display) مدل ELF-MN1، کوچکترین عضو این خانواده در سونی.
کارکرد اصلی: نمایش محتوای سهبعدی با چشم غیرمسلح، فقط برای یک بیننده در هر لحظه.
اتصال: یک کابل USB-C به گوشی iPhone، گوشی اندرویدی یا کامپیوتر ویندوزی؛ درگاه دستگاه منبع باید خروجی تصویر داشته باشد.
صفحه: ۶ اینچ، تفکیکپذیری ۱۰۸۰ در ۲۱۶۰ پیکسل و تراکم ۴۰۳ پیکسل در اینچ؛ به گفتهٔ سونی بالاترین تراکم در میان نمایشگرهای این خانواده.
عرضه: ۱۱ دسامبر ۲۰۲۶، فقط ژاپن، قیمت تخمینی حدود ۵۴ هزار ین.
محتوا: شخصیتهای دیجیتال سرویس HoloModel شرکت Gugenka و آثار چند سازندهٔ محتوای سهبعدی؛ برنامهنویسها هم با کیت توسعهٔ Unity برنامهٔ خودشان را میسازند.
اول چند مفهوم ساده
این خبر چند اصطلاح دارد که شاید آشنا نباشد. پیش از رفتن سراغ جزئیات، هر کدام را کوتاه توضیح میدهیم.
نمایشگر سهبعدی بدون عینک یعنی چه؟
ما عمق را میبینیم چون هر چشم تصویر کمی متفاوتی میگیرد و مغز این دو تصویر را با هم ترکیب میکند. سینمای سهبعدی برای جدا کردن این دو تصویر به عینک نیاز دارد. نمایشگر بدون عینک این کار را با لایهای از عدسیهای بسیار ریز روی خود صفحه انجام میدهد. این عدسیها نور بعضی پیکسلها را به سمت چشم چپ و بقیه را به سمت چشم راست میفرستند.
«ردیابی چشم» چه نقشی دارد؟
مشکل این روش این است که اگر سرتان را کمی جابهجا کنید، تصویر چشمها قاطی میشود و حس سهبعدی از بین میرود. سونی برای حل این مشکل یک حسگر کوچک بالای صفحه گذاشته که مدام جای مردمکهای شما را پیدا میکند. نرمافزار هم در همان لحظه تصویر را متناسب با جای چشمهای شما دوباره میسازد. به گفتهٔ سونی، همین کار باعث میشود حس سهبعدی با کمی جابهجایی سر از بین نرود.
نمایشگر بازسازی فضایی سونی چیست؟
Spatial Reality Display نامی است که سونی روی خانوادهٔ نمایشگرهای سهبعدی بدون عینک خود گذاشته است. اولین مدل این خانواده، ELF-SR1، در سال ۲۰۲۰ عرضه شد. مخاطب آن طراحان صنعتی، معماران، پزشکان و سازندگان بازی بودند، نه کاربران عادی.
XYN چیست؟
XYN (تلفظ: «جین») مجموعهای از نرمافزارها و سختافزارهای سونی برای ساختن «محتوای فضایی» است. محتوای فضایی یعنی محتوای دیجیتالی که عمق و حجم دارد، مثل مدل سهبعدی یک شیء یا اتاق. ابزارهایی مثل حسگر ضبط حرکت mocopi و نرمافزار اسکن سهبعدی XYN Spatial Scan جزو همین مجموعهاند. ELF-MN1 تازهترین سختافزار این مجموعه است.
ELF-MN1 دقیقاً چطور کار میکند؟
سونی در اطلاعیهٔ رسمی خود سه جزء اصلی را توضیح داده است. این سه جزء با هم کار میکنند تا تصویر بدون عینک طبیعی دیده شود.
۱. حسگر نسل سوم ردیابی چشم، حالا با حسگر مادون قرمز
در جدول مشخصات، حسگر این مدل «نسل سوم» معرفی شده است. تفاوت مهم با مدلهای قبلی، اضافه شدن یک حسگر مادون قرمز (IR) است. نور مادون قرمز با چشم دیده نمیشود، اما حسگر آن را میبیند. به همین دلیل دستگاه در اتاق کمنور هم جای مردمک را دقیقتر پیدا میکند. طبق مشخصات، دستگاه در نور محیط از صفر تا ۱۰۰۰ لوکس کار میکند.
۲. صفحهٔ LCD با عدسیهای میکرو
نوع پنل در مشخصات سونی «ماژول LCD با عدسیهای میکرواپتیکال» ثبت شده است. سونی این روش را «دو نقطهٔ دید» مینامد: صفحه در هر لحظه فقط دو تصویر میسازد، یکی برای هر چشم. چون فقط دو تصویر لازم است، پیکسلها بین دهها زاویهٔ مختلف تقسیم نمیشوند و تصویر وضوح بیشتری دارد.
۳. کاهش «تداخل» تصویر
تداخل یا Crosstalk یعنی بخشی از تصویری که مخصوص یک چشم است، به چشم دیگر هم برسد. نتیجهاش لبههای دوتایی و تصویر کمی مات است. سونی میگوید فناوری خاصی برای کم کردن این حالت به کار برده، اما جزئیات فنی آن را منتشر نکرده است.
این طراحی یک هزینهٔ روشن دارد: فقط یک نفر در هر لحظه تصویر سهبعدی درست را میبیند. چون حسگر فقط چشمهای یک نفر را دنبال میکند، کسی که کنار شما ایستاده تصویر را درست نمیبیند. جدول مشخصات سونی هم «تعداد بیننده» را صریحاً یک نفر نوشته است.
مشخصات کامل ELF-MN1
عددهای زیر از صفحهٔ رسمی مشخصات سونی ژاپن برداشته شدهاند.
ویژگی | مقدار رسمی |
|---|---|
اندازهٔ صفحه | ۶ اینچ، نسبت تصویر ۲ به ۱ (ایستاده) |
تفکیکپذیری | ۱۰۸۰ × ۲۱۶۰ پیکسل؛ ۴۰۳ پیکسل در اینچ |
ناحیهٔ نمایش | ۶۸٫۰۴ × ۱۳۶٫۰۸ میلیمتر |
روشنایی و کنتراست | ۴۷۰ نیت؛ ۱۳۵۰ به ۱ |
فاصلهٔ دید سهبعدی | ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر |
زاویهٔ دید سهبعدی | ۲۵ درجه به بالا، پایین، چپ و راست |
تعداد بیننده | یک نفر |
صدا | بلندگوی استریو ۱ واتی و میکروفون |
ورودی تصویر | USB-C با حالت DisplayPort؛ سیگنال ورودی تا ۳۸۴۰ × ۲۱۶۰ با ۶۰ هرتز |
مصرف برق | ۱۴ وات هنگام کار؛ کمتر از ۰٫۵ وات در حالت آمادهبهکار |
ابعاد و وزن | ۷۷ × ۱۵۴ × ۹۴٫۵ میلیمتر و ۳۰۰ گرم؛ با پایه و قاب ۳۵۰ گرم |
کیت توسعه | Unity و OpenXR (بدون پشتیبانی Unreal Engine) |
داخل جعبه | کابل USB-C یکمتری، پایهٔ اکریلیک، قاب و دفترچهها؛ آداپتور برق جداگانه فروخته میشود |
یک نکته دربارهٔ رزولوشن
بعضی رسانهها، از جمله The Verge، رزولوشن این صفحه را ۳۸۴۰ در ۲۱۶۰ نوشتهاند. این عدد در جدول سونی مربوط به سیگنال ورودی از راه USB-C است، نه خود پنل. رزولوشن پنل در جدول رسمی ۱۰۸۰ در ۲۱۶۰ ثبت شده است. حساب ساده هم همین را تأیید میکند: ۱۰۸۰ در ۲۱۶۰ پیکسل روی قطر ۶ اینچ، تقریباً همان ۴۰۳ پیکسل در اینچی میشود که سونی اعلام کرده است.
با چه گوشی و کامپیوتری کار میکند؟
ELF-MN1 بهتنهایی کار نمیکند و باید به یک دستگاه دیگر وصل شود. محتوا روی گوشی یا کامپیوتر اجرا میشود و تصویر از راه کابل به نمایشگر میرسد. به همین دلیل سونی برای کامپیوتر کارت گرافیک نسبتاً قوی خواسته و فقط گوشیهای پرچمدار چند سال اخیر را سازگار اعلام کرده است.
گوشیهای سازگار طبق فهرست سونی
iPhone: سری ۱۵ و ۱۵ پرو، ۱۶ و ۱۶ پرو، ۱۷ و ۱۷ پرو، ۱۸ و ۱۸ پرو.
سامسونگ: گلکسی S23 تا S26، هم مدل پایه و هم Ultra.
گوگل: پیکسل ۱۰ و ۱۰ پرو، پیکسل ۱۱ و ۱۱ پرو.
سونی: اکسپریا 1 V تا 1 VIII و اکسپریا 5 V.
حداقل سختافزار کامپیوتر
ویندوز ۱۱
پردازندهٔ Core i5 ششهستهای اینتل یا Ryzen 5 ششهستهای و دوازدهرشتهای AMD به بالا
کارت گرافیک GeForce RTX 2070 SUPER انویدیا یا Radeon RX 5700 XT به بالا
۱۶ گیگابایت رم و ترجیحاً حافظهٔ SSD
یک درگاه USB-C با خروجی تصویر 4K و ۶۰ هرتز؛ اگر چنین درگاهی نیست، باید از کابل تبدیل DisplayPort و USB 2.0 به USB-C استفاده شود.
کابل و شارژ
درگاه USB-C دستگاه منبع باید از DisplayPort Alternate Mode پشتیبانی کند. این قابلیت یعنی همان درگاه USB-C بتواند سیگنال تصویر هم بفرستد؛ هر کابل USB-C این کار را نمیکند. ELF-MN1 یک درگاه برق جداگانه هم دارد. اگر آداپتور ۴۵ واتی (PD 3.0) به آن وصل کنید، میتواند همزمان گوشی را هم شارژ کند. سونی تأکید کرده این قابلیت شارژ را تضمین نمیکند و در بعضی برنامهها باتری گوشی باز هم کم میشود.
روی آن چه محتوایی میشود دید؟
ELF-MN1 هر مدل سهبعدی یا بازی را خودبهخود سهبعدی نمیکند. فقط برنامههایی که برای این نمایشگر ساخته شدهاند روی آن کار میکنند. سونی در زمان رونمایی این منابع محتوا را معرفی کرده است:
HoloModel: سرویس «فیگور دیجیتال» شرکت ژاپنی Gugenka. این سرویس نسخهٔ سهبعدی شخصیتهای رسمی انیمه را میفروشد. حالا این فیگورها روی ELF-MN1 هم دیده میشوند.
آثار سازندگان مستقل: سونی با چند سازندهٔ محتوای واقعیت گسترده (XR) همکاری میکند؛ از جمله VoxelKei، Orange، YORIMIYA و تروآکی تسوبوکورا (Teruaki Tsubokura).
مدلهای ساختهشده با XYN: اشیایی که با ابزار اسکن سهبعدی سونی از روی عکس ساخته شدهاند.
برنامههای تازه: سونی سایت ویژهٔ برنامهنویسان را راه انداخته و میگوید کیت توسعه و آموزشها بهتدریج منتشر میشوند.
یکی از سازندگان همکار، VoxelKei، در اطلاعیهٔ سونی به نکتهٔ جالبی اشاره کرده است. او با روشی به نام Gaussian Splatting کار میکند. در این روش، یک صحنهٔ واقعی از روی عکسها به میلیونها لکهٔ نرم و رنگی تبدیل میشود تا به شکل سهبعدی بازسازی شود. به گفتهٔ او، تا امروز راههای بسیار کمی برای نشان دادن چنین آثاری «به همان شکل سهبعدی» به دیگران وجود داشت.
مقایسه با نمایشگرهای قبلی سونی
بزرگترین تفاوت ELF-MN1 با دو مدل قبلی، مخاطب و قیمت آن است. مدلهای قبلی ابزار کار حرفهای بودند. این مدل برای میز کار یک کاربر عادی ساخته شده است.
ویژگی | ELF-SR1 | ELF-SR2 | ELF-MN1 |
|---|---|---|---|
سال عرضه | ۲۰۲۰ | ۲۰۲۳ | دسامبر ۲۰۲۶ (ژاپن) |
اندازهٔ صفحه | ۱۵٫۶ اینچ | ۲۷ اینچ | ۶ اینچ |
رزولوشن پنل | ۳۸۴۰ × ۲۱۶۰ | ۳۸۴۰ × ۲۱۶۰ | ۱۰۸۰ × ۲۱۶۰ |
نسل حسگر ردیابی چشم | نسل اول | نسل دوم | نسل سوم + حسگر مادون قرمز |
فاصلهٔ دید | ۳۰ تا ۷۵ سانتیمتر | ۵۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر | ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر |
منبع تصویر | کامپیوتر قدرتمند | کامپیوتر قدرتمند | کامپیوتر یا گوشی |
مخاطب اصلی | طراحی، معماری، پزشکی | طراحی، معماری، پزشکی، فروشگاهها | کاربر عادی، طرفداران انیمه، سازندگان محتوا |
قیمت | ۴۹۹۹ دلار هنگام عرضه در آمریکا | ۵۰۰۰ دلار در آمریکا | حدود ۵۴ هزار ین (نزدیک ۳۴۰ دلار) |
عددهای ELF-SR2 از اطلاعیهٔ رسمی سونی در آوریل ۲۰۲۳ و صفحهٔ فروشگاه سونی آمریکا آمده است. برای ELF-SR1 از جدول مقایسهٔ یک فروشگاه رسمی سونی در ژاپن و گزارش Digital Trends استفاده کردهایم.
فرقش با هدست واقعیت مجازی و عینک واقعیت افزوده چیست؟
هر سه فناوری میخواهند محتوای دیجیتال را حجمدار نشان دهند، اما راهشان فرق دارد.
هدست واقعیت مجازی (VR): کل دید شما را میپوشاند و شما را به یک دنیای دیگر میبرد. نمونهاش هدست Steam Frame شرکت Valve است. تجربه کاملتر است، اما باید چیزی روی سرتان بگذارید.
عینک واقعیت افزوده (AR): تصویر دیجیتال را روی دنیای واقعی میاندازد و همراه شما جابهجا میشود. نمونههایش عینک Snap Specs با قیمت ۲۱۹۵ دلار و عینک XREAL AURA هستند.
نمایشگر بدون عینک مثل ELF-MN1: چیزی روی سر یا صورت نمیگذارید. اما تصویر فقط داخل یک قاب ۶ اینچی روی میز است و فقط یک نفر آن را درست میبیند.
به زبان ساده، ELF-MN1 جایگزین هدست یا عینک هوشمند نیست. بیشتر شبیه یک «قاب عکس سهبعدی» یا ویترین کوچک دیجیتال است که کنار مانیتور مینشیند.
چرا این خبر مهم است؟
سونی حدود شش سال است که نمایشگر سهبعدی بدون عینک میسازد، اما تا امروز این فناوری فقط در دفتر طراحان و آزمایشگاهها دیده میشد. ELF-MN1 اولین تلاش جدی سونی برای آوردن همین فناوری به خانهٔ کاربر عادی است. قیمت تخمینی آن تقریباً یکپانزدهم مدلهای حرفهای است.
دو تغییر فنی این کار را ممکن کرده است. اول، صفحهٔ کوچکتر سادهتر و ارزانتر ساخته میشود. دوم، گوشیهای امروزی آنقدر قوی شدهاند که بتوانند تصویر سهبعدی را خودشان بسازند؛ پس دیگر به کامپیوتر گرانقیمت نیاز نیست.
انتخاب محتوا هم حسابشده است. جمع کردن فیگور شخصیتهای انیمه در ژاپن طرفداران پرشماری دارد. سونی با سرویس HoloModel سراغ همین طرفداران رفته است. موفقیت یا شکست این دستگاه نشان میدهد آیا نمایشگر سهبعدی بدون عینک بیرون از محیط حرفهای هم مشتری دارد یا نه.
محدودیتها و نکتههایی که پیش از خرید باید بدانید
فقط یک بیننده: برای تماشای جمعی مناسب نیست.
صفحهٔ کوچک: برای یک شخصیت یا یک شیء خوب است، نه برای صحنههای بزرگ یا کار روزمره بهجای مانیتور.
وابسته به برنامههای سازگار: هر مدل سهبعدی یا بازی معمولی خودبهخود روی آن اجرا نمیشود.
فهرست محدود گوشیها: گوشیهای قدیمیتر یا میانرده در فهرست رسمی نیستند.
آداپتور جداگانه: آداپتور برق و کابل شارژ در جعبه نیست.
فقط ژاپن: سونی تا امروز برنامهای برای فروش در کشورهای دیگر اعلام نکرده است. پس خرید از ایران فعلاً فقط از راه واسطه ممکن است و احتمالاً گارانتی رسمی هم نخواهد داشت.
چه چیزی قطعی است و چه چیزی نه؟
قطعی (از منابع رسمی سونی)
تاریخ عرضه در ژاپن: ۱۱ دسامبر ۲۰۲۶.
قیمت تخمینی بازار: حدود ۵۴ هزار ین با مالیات. قیمت نهایی را فروشگاهها تعیین میکنند.
همهٔ عددهای جدول مشخصات و فهرست دستگاههای سازگار.
نمایش پیش از عرضه در فروشگاههای سونی در گینزا (توکیو) و ناگویا.
هنوز نامشخص
عرضهٔ جهانی: هیچ برنامهای برای آمریکا، اروپا یا آسیای دیگر اعلام نشده است.
کیفیت واقعی تصویر: هنوز بررسی مستقل و کامل از این دستگاه منتشر نشده است. ادعای «تصویر طبیعی» فعلاً حرف خود سونی است.
تعداد برنامهها در روز عرضه: سونی فقط از HoloModel و چند سازنده نام برده است.
تاریخ دقیق نمایش در فروشگاهها: سایت Notebookcheck از ۲۰ نوامبر نوشته است، اما سونی گفته تاریخها را بعداً در صفحهٔ محصول اعلام میکند.
جمعبندی
ELF-MN1 همان فناوری نمایشگرهای ۵ هزار دلاری سونی را در اندازهای کوچک و قیمتی حدود ۳۴۰ دلار عرضه میکند. با یک کابل به گوشی وصل میشود، چشم شما را دنبال میکند و شخصیت یا شیء سهبعدی را بدون عینک روی میز نشان میدهد. در عوض فقط یک نفر تصویر را درست میبیند، صفحه کوچک است و فعلاً فقط در ژاپن فروخته میشود. اگر محتوای کافی برایش ساخته شود، میتواند اولین نمایشگر سهبعدی بدون عینک باشد که واقعاً به خانهها راه پیدا میکند.
سؤالهای پرتکرار
ELF-MN1 سونی چیست؟
یک نمایشگر ۶ اینچی رومیزی است که با ردیابی چشم، تصویر سهبعدی را بدون عینک نشان میدهد. به گوشی یا کامپیوتر وصل میشود و از ۱۱ دسامبر ۲۰۲۶ در ژاپن فروخته میشود.
قیمت ELF-MN1 چقدر است؟
سونی قیمت ثابت اعلام نکرده است. قیمت تخمینی بازار به گفتهٔ سونی حدود ۵۴ هزار ین با مالیات است؛ تقریباً ۳۴۰ دلار.
آیا برای دیدن تصویر سهبعدی عینک لازم است؟
نه. عدسیهای ریز روی صفحه و حسگر ردیابی چشم، برای هر چشم تصویر جداگانه میسازند. فقط باید بین ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر از صفحه فاصله داشته باشید.
چند نفر میتوانند همزمان آن را ببینند؟
فقط یک نفر. حسگر چشمهای یک بیننده را دنبال میکند و بقیه تصویر را درست نمیبینند.
آیا با iPhone کار میکند؟
بله. طبق فهرست سونی، iPhone 15 و 15 Pro تا iPhone 18 و 18 Pro سازگارند. گوشیهای اندرویدی سامسونگ، پیکسل و اکسپریای جدید هم در فهرست هستند.
آیا هر بازی یا مدل سهبعدی روی آن اجرا میشود؟
نه. فقط برنامههایی که برای این نمایشگر ساخته شدهاند کار میکنند. برنامهنویسها میتوانند با کیت توسعهٔ Unity برنامهٔ تازه بسازند.
آیا ELF-MN1 در ایران عرضه میشود؟
سونی فعلاً فقط فروش در ژاپن را اعلام کرده است. برای ایران یا کشورهای دیگر هیچ برنامهای اعلام نشده است.
منابع
6インチで小型の空間再現ディスプレイ『ELF-MN1』を発売؛ اطلاعیهٔ رسمی سونی ژاپن، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶
Launch of the ELF-MN1, a Compact 6-Inch Spatial Reality Display؛ سایت رسمی XYN سونی، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶
ELF-MN1 主な仕様؛ صفحهٔ رسمی مشخصات سونی ژاپن
Sony Electronics Introduces New Generation Spatial Reality Display؛ اطلاعیهٔ سونی الکترونیکس دربارهٔ ELF-SR2، ۴ آوریل ۲۰۲۳
27型 空間再現ディスプレイ 発売؛ اطلاعیهٔ سونی ژاپن دربارهٔ ELF-SR2، ۱۲ مه ۲۰۲۳
Sony's new glasses-free display puts 3D avatars on your desk؛ The Verge، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶
Sony unveils ELF-MN1 6-inch glasses-free 3D display؛ Notebookcheck، اکتبر ۲۰۲۶



