فهرست مطالب
گوگل از ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) ثبتنام برنامهای به اسم Registered App Stores یا «فروشگاههای ثبتشده» را باز کرده است. خلاصهاش این است: از ۱ دسامبر (۱۰ آذر)، مارکتهای اندرویدی غیر از گوگلپلی که در این برنامه پذیرفته شوند، میتوانند برنامهها را مثل خود گوگلپلی با یک لمس نصب کنند و آنها را در پسزمینه بهروز نگه دارند؛ بدون آن پنجرههای هشدار و تأییدهای پشتسرهم. البته فقط روی گوشیهایی که اندروید ۱۷ QPR2 یا جدیدتر دارند، فقط بیرون از آمریکا، و با هزینهٔ سالانهٔ ۱۰ هزار دلار برای هر فروشگاه.
نکتهٔ جالب برای ما این است که در فهرست رسمی کشورهایی که گوگل منتشر کرده، اسم ایران هم آمده است. در ادامه به زبان ساده توضیح میدهیم این برنامه دقیقاً چیست، چه چیزی برای کاربر عوض میشود، چه شرطهایی دارد و چرا نباید انتظار داشت فردا صبح همهچیز تغییر کند.
پاسخ کوتاه: چه اتفاقی افتاده است؟
چه کسی: گوگل، سازندهٔ اندروید.
چه چیزی: برنامهای اختیاری که به فروشگاههای برنامهٔ دیگر (غیر از گوگلپلی) اجازه میدهد بعد از تأیید گوگل، نصب یکلمسی و بهروزرسانی خودکار داشته باشند.
از کی: ثبتنام از ۲۷ اکتبر باز شده و قابلیت از ۱ دسامبر ۲۰۲۶ روی گوشیها فعال میشود.
روی چه گوشیهایی: فقط اندروید ۱۷ QPR2 و بالاتر؛ نسخهای که به گفتهٔ Ars Technica قرار است طی چند هفتهٔ آینده اول به گوشیهای پیکسل برسد.
کجا: حدود ۱۴۰ کشور و منطقه، از جمله ایران، ترکیه، امارات، آلمان و هند؛ اما نه آمریکا.
هزینه: ۱۰ هزار دلار در سال برای هر فروشگاه، که باید قبل از بررسی پرونده پرداخت شود.
اول کمی زمینه: «سایدلود» و مارکتهای جایگزین یعنی چه؟
روی گوشی اندرویدی، راه اصلی نصب برنامه گوگلپلی است؛ فروشگاه رسمی گوگل که روی بیشتر گوشیها از کارخانه نصب شده است. اما اندروید همیشه یک در دیگر هم باز گذاشته: میشود فایل نصبی برنامه (که به آن APK میگویند) را از جای دیگری گرفت و نصب کرد. به این کار سایدلود (Sideload) میگویند؛ یعنی نصب برنامه از راهی غیر از فروشگاه رسمی.
مارکتهای جایگزین هم دقیقاً از همین در استفاده میکنند. کاربر ایرانی این را خوب میشناسد: کافهبازار و مایکت سالهاست که همین نقش را دارند. در دنیا هم فروشگاههایی مثل Aptoide، APKPure یا F-Droid (فروشگاه برنامههای متنباز) و فروشگاههای اختصاصی شرکتهایی مثل سامسونگ و شیائومی هستند.
مشکل اینجاست که اندروید با هر برنامهای که از بیرون گوگلپلی نصب شود، با احتیاط برخورد میکند. اول باید در تنظیمات به آن مارکت اجازهٔ «نصب برنامههای ناشناس» بدهید، بعد برای هر نصب یک پنجرهٔ تأیید جدا ببینید و برای هر بهروزرسانی هم دوباره تأیید کنید. این هشدارها برای جلوگیری از بدافزار (برنامههای مخرب) گذاشته شدهاند، اما در عمل کار با مارکتهای دیگر را سختتر از گوگلپلی کردهاند.
Registered App Stores دقیقاً چیست؟
به زبان ساده، گوگل به فروشگاههای دیگر میگوید: «اگر خودتان را پیش ما ثبت کنید، شرایط امنیتی ما را بپذیرید و هزینه بدهید، کاربرانتان دیگر آن همه پنجرهٔ هشدار نمیبینند.» به این فروشگاهها فروشگاه ثبتشده یا به اختصار RAS گفته میشود.
طبق صفحهٔ رسمی گوگل در سایت Android Developers، فروشگاهی که پذیرفته شود این امکانات را میگیرد:
نصب یکلمسی: کاربر برنامه را مستقیم از همان فروشگاه نصب میکند و صفحهٔ تأیید اضافهٔ سیستم را نمیبیند.
مجوز خودکار: لازم نیست کاربر خودش در تنظیمات گوشی اجازهٔ نصب از منبع ناشناس را روشن کند؛ بعد از تأیید فروشگاه، این اجازه خودکار داده میشود.
بهروزرسانی در پسزمینه: برنامهها میتوانند بیصدا و خودکار بهروز شوند، البته با تنظیماتی که کنترلش دست کاربر است.
اعلان پیشرفت دانلود: فروشگاه میتواند وضعیت دانلود و نصب را در اعلانها نشان دهد.
به گفتهٔ Android Authority، گوگل ابزارهای تازهای مثل Android Developer ID API و پشتیبانی برای ثبتنام را هم در اختیار این فروشگاهها میگذارد.
برای کاربر چه چیزی عوض میشود؟
فرض کنید مارکتی که از آن استفاده میکنید در این برنامه پذیرفته شود و گوشی شما هم اندروید ۱۷ QPR2 داشته باشد. تفاوت را اینطور حس میکنید:
نصب برنامه
امروز بعد از زدن دکمهٔ نصب در یک مارکت غیرگوگلی، معمولاً یک پنجرهٔ دیگر از خود اندروید باز میشود و میپرسد مطمئنید یا نه. در فروشگاه ثبتشده این مرحله حذف میشود و نصب مثل گوگلپلی یکمرحلهای است.
بهروزرسانی برنامهها
این شاید مهمترین تغییر باشد. خیلی از کاربران مارکتهای جایگزین بهروزرسانیها را عقب میاندازند، چون باید یکییکی تأییدشان کنند. برنامهٔ قدیمی هم معمولاً حفرههای امنیتی بیشتری دارد. بهروزرسانی خودکار میتواند هم راحتتر باشد و هم امنتر.
سفر و مهاجرت
گوگل میگوید فعال بودن این قابلیت به کشور اصلی حساب کاربر بستگی دارد، نه جایی که الان هست. اگر به سفر کوتاه بروید، نصب یکلمسی و بهروزرسانی خودکار قطع نمیشود. اما اگر کشور حسابتان را عوض کنید، گوشی خودش امکانات را با کشور جدید تطبیق میدهد.
مقایسه: فروشگاه ثبتشده در برابر فروشگاه معمولی
موضوع | فروشگاه ثبتشده (RAS) | فروشگاه معمولی (بدون ثبت) |
|---|---|---|
اجازهٔ نصب از منبع ناشناس | بعد از تأیید گوگل خودکار داده میشود | کاربر باید دستی در تنظیمات روشنش کند |
پنجرهٔ تأیید هنگام نصب | ندارد؛ نصب یکلمسی | برای هر برنامه یک بار تأیید لازم است |
بهروزرسانی برنامهها | خودکار در پسزمینه، با کنترل کاربر | هر بهروزرسانی تأیید جدا میخواهد |
بررسی بدافزار توسط گوگل | کل فهرست برنامهها و همهٔ نسخههای تازه | ندارد (فقط محافظهای عمومی اندروید) |
هزینه برای فروشگاه | ۱۰ هزار دلار در سال | رایگان |
حداقل نسخهٔ اندروید | اندروید ۱۷ QPR2 | بدون محدودیت تازه |
اطلاعات جدول بر اساس صفحههای رسمی Android Developers است.
فروشگاهها برای ثبت شدن چه باید بکنند؟
شرطها کم نیستند و این برنامه عملاً برای فروشگاههای جدی و شرکتی طراحی شده است. مهمترینهایشان طبق صفحهٔ «Requirements» گوگل:
فقط شرکتها: حساب توسعهدهندهٔ شخصی پذیرفته نمیشود؛ فروشگاه باید بهعنوان «سازمان» در Android Developer Console ثبت و تأیید هویت شده باشد.
برنامهٔ واقعی اندرویدی: فروشگاه باید یک اپلیکیشن مستقل (APK) باشد، نه یک سایت که شبیه برنامه بستهبندی شده.
بازار باز: باید همهٔ توسعهدهندههای واجد شرایط را با قوانین روشن و بدون تبعیض بپذیرد و جلوی نصب فروشگاههای دیگر را نگیرد.
اطلاعات شفاف برای کاربر: صفحهٔ هر برنامه باید نام سازنده، توضیح کارکرد، نسخه، حجم و راه تماس با سازنده را نشان دهد.
سیاستهای عمومی: سیاست حریم خصوصی، قوانین امنیت و محتوا، روند رسیدگی به شکایتهای مالکیت معنوی (مثلاً کپی غیرمجاز برنامه)، راهی برای گزارش محتوای غیرقانونی و کانال پشتیبانی کاربر. همهٔ این مدارک باید به زبان انگلیسی ارائه شوند.
کنترل والدین در حدی که قانون هر کشور لازم میداند.
مراحل ثبتنام هم پنجگانه است: پر کردن فرم اعلام علاقه، بررسی اولیه از طرف گوگل، پرداخت هزینهٔ سالانه، ارسال فایل فروشگاه و کل فهرست برنامهها برای بررسی فنی، و در نهایت فعال شدن وضعیت «Registered App Store».
بررسی امنیتی: گوگل چه چیزی را میبیند؟
بخش امنیتی این برنامه سختگیرانه است و احتمالاً بیشترین بحث را هم به راه میاندازد. فروشگاه ثبتشده باید:
کل فهرست برنامههایش و هر نسخهٔ تازهای را که منتشر میکند، از طریق یک فضای ذخیرهسازی اختصاصی در Google Cloud برای اسکن بدافزار در اختیار گوگل بگذارد.
هر نسخهٔ جدید خود اپلیکیشن فروشگاه را هم برای بررسی بفرستد؛ و فایلی که میفرستد باید دقیقاً همانی باشد که در سایتش منتشر میکند.
از ژوئن ۲۰۲۷ گواهی امنیتی MASA سطح AL2 را از App Defense Alliance (ائتلافی که برای سنجش امنیت برنامههای موبایل ساخته شده) بگیرد و هر سال تمدیدش کند.
گوگل یک خط قرمز عددی هم گذاشته است: اگر در یک دورهٔ ۳۰ روزه بیش از ۱ درصد تلاشهای نصب یا ۲ درصد برنامههای فهرست «برنامهٔ بالقوه مضر» تشخیص داده شوند، فروشگاه باید هزینهٔ اضافهای برای بررسی و پاکسازی بپردازد. با این حال گوگل تأکید کرده که خودش محتوای این فروشگاهها را مدیریت نمیکند و مسئولیت کل فهرست با خود فروشگاه است.
از نگاه کاربر، این یعنی برنامهای که از یک فروشگاه ثبتشده نصب میکنید، دستکم یک بار از فیلتر بدافزار گوگل رد شده است. از نگاه فروشگاهها، یعنی باید کل کاتالوگشان را به رقیب اصلیشان نشان بدهند؛ موضوعی که بعید نیست برای بعضیها خوشایند نباشد.
چرا گوگل این کار را میکند؟ ماجرای Epic Games
این برنامه از دل یک دعوای حقوقی طولانی بیرون آمده است. شرکت Epic Games، سازندهٔ بازی فورتنایت، از گوگل شکایت کرد و در دادگاه آمریکا پیروز شد. به نوشتهٔ Ars Technica، دادگاه گوگل را به چند کار مجبور کرد؛ از جمله اینکه فروشگاههای رقیب را داخل خود گوگلپلی هم عرضه کند.
گوگل و Epic بعدتر با هم کنار آمدند و گوگل در مارس امسال، در پستی با امضای سمیر سامات (رئیس اکوسیستم اندروید)، از تغییرات بزرگی خبر داد: گزینههای پرداخت بیشتر در گوگلپلی، کارمزدهای کمتر برای توسعهدهندهها و همین برنامهٔ فروشگاههای ثبتشده. گوگل همان موقع گفت این برنامه اول بیرون از آمریکا شروع میشود و ورودش به آمریکا به تأیید دادگاه بستگی دارد.
به گزارش Ars Technica، توافق اولیهٔ گوگل و Epic در آمریکا پس گرفته شد چون دادگاه نشان داده بود آن را تأیید نمیکند. برای همین در آمریکا فعلاً راه دیگری در کار است: فروشگاههای جایگزین داخل خود گوگلپلی عرضه میشوند و تا امروز فقط Aptoide در آن فهرست دیده میشود.
چرا نباید انتظار تغییر سریع داشت؟
روی کاغذ این خبر خوبی برای مارکتهای جایگزین است، اما چند مانع جدی در کار است:
محدودیت نسخهٔ اندروید
این قابلیت فقط روی اندروید ۱۷ QPR2 و بالاتر کار میکند. QPR یعنی «بهروزرسانی فصلی» اندروید؛ نسخههای میاندورهای که بین نسخههای اصلی منتشر میشوند. Ars Technica یادآوری میکند که این نسخه اول به پیکسلها میرسد، در حالی که پیکسل در بیشتر کشورهای این فهرست اصلاً رسمی فروخته نمیشود. گوشیهای پرفروش این کشورها معمولاً دیرتر بهروز میشوند و بخش بزرگی از آنها شاید هیچوقت به این نسخه نرسند.
هزینه و کاغذبازی
۱۰ هزار دلار در سال برای یک شرکت بزرگ رقم زیادی نیست، اما برای فروشگاههای کوچک یا پروژههای متنباز و داوطلبانه کم هم نیست. تهیهٔ دهها سند انگلیسی، گواهی امنیتی و اتصال دائمی به سیستم اسکن گوگل هم هزینهٔ جداگانهای دارد.
تصمیم با خود فروشگاههاست
ثبتنام کاملاً اختیاری است. فروشگاهی که ثبتنام نکند هیچ چیزش عوض نمیشود و مثل امروز کار میکند؛ پس شاید خیلی از مارکتها ترجیح بدهند مستقل بمانند.
این خبر برای کاربر ایرانی چه معنایی دارد؟
اسم ایران در فهرست رسمی کشورهای پشتیبانیشده آمده است. روی کاغذ یعنی اگر کافهبازار، مایکت یا هر مارکت دیگری در این برنامه پذیرفته شود، کاربر ایرانی با گوشی سازگار میتواند از نصب یکلمسی و بهروزرسانی خودکار استفاده کند.
اما در عمل سؤالهای بیجوابی هست. ثبتنام به حساب سازمانی تأییدشده در کنسول توسعهدهندهٔ گوگل و پرداخت دلاری از طریق پروفایل پرداخت گوگل نیاز دارد. اینکه شرکتهای ایرانی با توجه به تحریمها و محدودیتهای پرداخت بینالمللی چنین امکانی دارند یا نه، روشن نیست و گوگل هم دربارهٔ آن توضیحی نداده است. تا امروز هیچ مارکت ایرانی هم اعلام نکرده که قصد ثبتنام دارد. پس فعلاً بهتر است این را یک «امکان» ببینیم، نه یک تغییر قطعی.
یک نکتهٔ کاربردی هم بماند: فروشگاه ثبتشده یعنی گوگل فهرستش را اسکن کرده، اما مسئولیت محتوا همچنان با خود فروشگاه است. پس عادتهای امنیتی همیشگی، مثل نصب برنامه فقط از منبع معتبر و دقت به مجوزهایی که برنامه میخواهد، هنوز سر جایشان هستند. اگر دنبال گوشی تازه با اندروید بهروز هستید، بررسی ما از پیکسل ۱۱ پرو فولد و خبر رابط کاربری One UI 9 سامسونگ را هم ببینید. دربارهٔ امنیت در اکوسیستم گوگل هم مطلب برنامهٔ جایزهٔ باگ متنباز گوگل خواندنی است.
جمعبندی
گوگل با برنامهٔ فروشگاههای ثبتشده، برای اولین بار به مارکتهای رقیب اجازه میدهد تجربهای نزدیک به گوگلپلی بسازند؛ به شرط اینکه هزینه بدهند، کل برنامههایشان را برای اسکن بفرستند و قوانین سفتوسخت گوگل را بپذیرند. برای کاربران، بهخصوص در کشورهایی که مارکتهای محلی پرطرفدارند، این میتواند نصب و بهروزرسانی را راحتتر و امنتر کند. اما محدودیت اندروید ۱۷ QPR2، هزینهٔ سالانه و اختیاری بودن برنامه باعث میشود اثر واقعی آن آرامآرام و طی ماهها و شاید سالها دیده شود، نه از همان ۱ دسامبر.
این تنها تغییر قواعد بازی در دنیای گوشیها در این هفته نبود. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا هم تصمیم گرفت از ۲۰۲۸ آزمایشگاههای چین را از تست گجتهای بازار آمریکا کنار بگذارد؛ جزئیاتش را در ممنوعیت آزمایشگاههای چینی FCC بخوانید.
سؤالهای پرتکرار
آیا با این برنامه، نصب APK از سایتها هم بدون هشدار میشود؟
نه. این تغییر فقط برای فروشگاههایی است که در برنامه ثبت و تأیید شدهاند. نصب فایل APK از یک سایت یا پیامرسان همچنان همان هشدارها و تأییدهای قبلی را دارد.
اگر مارکتی که استفاده میکنم ثبتنام نکند، کار نمیکند؟
چرا، کار میکند. گوگل صریحاً گفته ثبتنام اختیاری است و فروشگاههایی که ثبت نکنند همان تجربهٔ امروز را خواهند داشت؛ فقط از نصب یکلمسی و بهروزرسانی خودکار خبری نیست.
گوشی من اندروید ۱۷ QPR2 را میگیرد؟
بستگی به سازنده و مدل گوشی دارد. این نسخه اول برای پیکسلها منتشر میشود و برندهای دیگر معمولاً با تأخیر بهروزرسانی میدهند. گوشیهای قدیمیتر یا ارزان ممکن است هرگز به این نسخه نرسند.
چرا این برنامه در آمریکا اجرا نمیشود؟
بهخاطر پروندهٔ Epic Games علیه گوگل. در آمریکا دادگاه گوگل را مجبور کرده فروشگاههای رقیب را داخل گوگلپلی عرضه کند و گوگل گفته ورود این برنامه به آمریکا به تأیید دادگاه بستگی دارد.
اگر فروشگاه را پاک کنم، برنامههایی که از آن نصب کردهام چه میشوند؟
طبق توضیح گوگل، برنامهها روی گوشی میمانند اما دیگر خودکار بهروز نمیشوند. اگر همان فروشگاه را دوباره نصب کنید و در این فاصله فروشگاه دیگری آن برنامهها را بهروز نکرده باشد، دوباره مسئول بهروزرسانیشان میشود.
آیا سازمانها میتوانند جلوی این فروشگاهها را بگیرند؟
بله. گوگل میگوید مدیران فناوری اطلاعات در گوشیهای سازمانیِ مدیریتشده میتوانند نصب فروشگاههای ثبتشده را مسدود کنند.



