جمینای رایگان از امروز فقط Flash-Lite دارد؛ چه چیزی از دست می‌دهید و چه کار کنید؟

از امروز، جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ (۹ اکتبر ۲۰۲۶)، نسخهٔ رایگان اپ جمینای (Gemini) فقط یک مدل دارد: Flash-Lite. یعنی اگر اشتراک پولی Google AI ندارید، دیگر نمی‌توانید از منوی انتخاب مدل سراغ Flash یا Pro بروید. اشتراک ارزان AI Plus (ماهی ۴٫۹۹ دلار در آمریکا) هم مدل Pro را از دست می‌دهد و فقط Flash-Lite و Flash برایش می‌ماند. از این به بعد، کم‌هزینه‌ترین راه برای کار با جمینای Pro پلن AI Pro با ماهی ۱۹٫۹۹ دلار است.

گوگل این تغییر را در یکی از صفحه‌های راهنمای رسمی جمینای اعلام کرده است و خبرش اولین بار ۱۱ مهر در سایت 9to5Google منتشر شد. در این مطلب ساده توضیح می‌دهیم این سه مدل چه فرقی با هم دارند، دقیقاً چه چیزی عوض شده، چه کسانی بیشتر از بقیه ضرر می‌کنند و اگر کاربر رایگان جمینای هستید، حالا بهتر است چه کار کنید.

خلاصهٔ خبر در چند خط

• کاربران بدون اشتراک، با حساب شخصی گوگل، از ۹ اکتبر فقط به Flash-Lite دسترسی دارند.

• مشترکان AI Plus مدل‌های Flash-Lite و Flash را نگه می‌دارند، ولی Pro را از دست می‌دهند. گوگل می‌گوید تاریخ دقیق این تغییر را برای هر مشترک جداگانه ایمیل می‌کند.

• مشترکان AI Pro و AI Ultra هر سه مدل را دارند و طبق گزارش 9to5Google، مشترکان AI Pro حالت استدلال عمیق Deep Think را هم می‌گیرند که تا امروز فقط مال AI Ultra بود.

• برای هر مدل سه «سطح تلاش» کم، متوسط و زیاد اضافه می‌شود. سطح بالاتر جواب کامل‌تری می‌دهد، ولی سهمیهٔ شما را زودتر تمام می‌کند.

• این تغییر فقط دربارهٔ اپ و سایت جمینای با حساب شخصی است. صفحهٔ راهنمای گوگل حرفی از حساب‌های کاری و دانشگاهی نزده است.

اول یک توضیح ساده: Flash-Lite، Flash و Pro چه فرقی دارند؟

جمینای یک مدل تنها نیست. گوگل چند مدل با اندازه و توان متفاوت ساخته و داخل اپ جمینای، از یک منوی کوچک بالای صفحه می‌شود بینشان انتخاب کرد. هرچه مدل بزرگ‌تر و باهوش‌تر باشد، اجرای آن برای گوگل گران‌تر تمام می‌شود. برای همین شرکت‌ها معمولاً مدل‌های قوی‌تر را برای مشترکان پولی نگه می‌دارند.

Flash-Lite: سریع و سبک برای کارهای روزمره

گوگل در راهنمای رسمی‌اش Flash-Lite را مدلی «کارآمد و سریع» معرفی می‌کند که برای کارهای روزمره، مثل خلاصه کردن یک متن یا ایده گرفتن، مناسب است. این مدل سبک‌ترین و کم‌هزینه‌ترین عضو خانواده است. برای سؤال‌های کوتاه و کارهای ساده معمولاً کافی است، ولی در مسئله‌های پیچیده‌تر کم می‌آورد.

Flash: تعادل بین سرعت و فکر کردن

Flash یک پله قوی‌تر است. به گفتهٔ گوگل، این مدل بین سرعت و قدرت استدلال تعادل برقرار می‌کند و از پس طیف وسیعی از مسئله‌ها، از ساده تا پیچیده، برمی‌آید. برای خیلی از کاربران، Flash همان مدلی بود که هر روز با آن کار می‌کردند.

Pro: قوی‌ترین مدل برای ریاضی، کدنویسی و فایل‌های سنگین

Pro پیشرفته‌ترین مدل جمینای در اپ است. گوگل می‌گوید Pro در ریاضی پیچیده و برنامه‌نویسی بهترین عملکرد را دارد و متن، فایل، عکس و ویدیو را عمیق‌تر از دو مدل دیگر می‌فهمد. در عوض، جواب دادنش معمولاً کمی بیشتر طول می‌کشد.

طبق گزارش 9to5Google، نسخه‌هایی که الان پشت این سه اسم هستند Gemini 3.5 Flash-Lite، Gemini 3.6 Flash و Gemini 3.1 Pro هستند. Android Police هم یادآوری کرده که این تغییر دربارهٔ «خانوادهٔ» مدل‌هاست، نه جدیدترین نسخه. یعنی داشتن Flash لزوماً به معنی دسترسی به تازه‌ترین مدل Flash، مثل جمینای ۳.۸ فلش، نیست.

دقیقاً چه چیزی از امروز عوض شده؟

جملهٔ اصلی گوگل در صفحهٔ «Changes to Gemini model access and limits» این است که این تغییرات «برای کاربرانی که اشتراک هوش مصنوعی ندارند، از ۹ اکتبر شروع به اعمال شدن می‌کند». عبارت «شروع به اعمال شدن» نشان می‌دهد ممکن است تغییر برای همه در یک لحظه دیده نشود و چند روز طول بکشد تا به همهٔ حساب‌ها برسد.

کاربران رایگان: فقط Flash-Lite

تا همین چند روز پیش، به گزارش The Verge، کاربران رایگان می‌توانستند بین Flash-Lite، Flash و Pro انتخاب کنند. البته با سهمیهٔ محدود. حالا منوی انتخاب مدل برایشان فقط یک گزینه دارد. خود جمینای رایگان از بین نرفته است. هنوز می‌شود با آن چت کرد، متن نوشت و سؤال پرسید، فقط با مدل سبک‌تر.

مشترکان AI Plus: خداحافظی با Pro

AI Plus ارزان‌ترین اشتراک گوگل است. مشترکان این پلن Flash-Lite و Flash را نگه می‌دارند ولی Pro از دستشان می‌رود. گوگل برای این گروه تاریخ ثابتی اعلام نکرده و فقط گفته ایمیلی می‌فرستد که توضیح می‌دهد تغییر کی برای هر کس اعمال می‌شود. پس اگر مشترک AI Plus هستید، ممکن است امروز هنوز Pro را ببینید.

مشترکان AI Pro و AI Ultra: بدون کم شدن، با یک امتیاز تازه

این دو گروه هر سه مدل را نگه می‌دارند. به گزارش 9to5Google و The Verge، حالت Deep Think هم به AI Pro می‌رسد. Deep Think حالتی است که در آن مدل Pro چند مسیر فکری را همزمان امتحان می‌کند تا به جواب دقیق‌تری برسد. گوگل اسمش را «حداکثر استدلال موازی» گذاشته و می‌گوید جواب این حالت ممکن است چند دقیقه طول بکشد.

بعد از تغییر، هر پلن جمینای به چه چیزی دسترسی دارد؟

جدول زیر را از صفحه‌های راهنمای رسمی گوگل و گزارش 9to5Google جمع کرده‌ایم. قیمت‌ها مربوط به آمریکاست و در کشورهای دیگر فرق می‌کند.

یک نکتهٔ کوچک: صفحهٔ عمومی محدودیت‌های جمینای هنوز وضعیت قبلی را نشان می‌دهد، یعنی هر سه مدل را برای همهٔ پلن‌ها و Deep Think را فقط برای AI Ultra. Notebookcheck هم اشاره کرده که صفحهٔ پلن‌های آمریکا هنوز برای پلن رایگان از «دسترسی به 3.6 Flash» حرف می‌زند. ملاک، صفحهٔ تازهٔ تغییرات است که تاریخ ۹ اکتبر را دارد.

سطح تلاش کم، متوسط و زیاد یعنی چه؟

همراه این تغییر، گوگل یک تنظیم تازه هم اضافه می‌کند: برای هر مدلی که در دسترس دارید، می‌توانید «سطح تلاش» را روی کم، متوسط یا زیاد بگذارید. سطح تلاش یعنی مدل قبل از جواب دادن چقدر وقت بگذارد و فکر کند. تا الان در اپ جمینای فقط یک گزینهٔ «تفکر طولانی» (Extended thinking) برای مسئله‌های پیچیده وجود داشت. به گفتهٔ 9to5Google، این سه سطح شبیه چیزی است که در Google AI Studio هم دیده می‌شود.

چرا سطح بالاتر سهمیه را زودتر تمام می‌کند؟

گوگل صریح گفته است که سطح تلاش بالاتر توان مدل را در انجام کار بیشتر می‌کند و جواب‌های کامل‌تری می‌دهد، «اما از سهمیهٔ شما هم بیشتر مصرف می‌کند». پس برای کاربر رایگان، این تنظیم یک جور معامله است. اگر سؤال ساده‌ای دارید، سطح کم کافی است و سهمیه‌تان را نگه می‌دارد. سطح زیاد را برای وقتی بگذارید که واقعاً به جواب دقیق‌تر نیاز دارید. با این تنظیم، کاربر رایگان دست‌کم می‌تواند از همان Flash-Lite کمی کار بیشتری بکشد.

سهمیهٔ مصرف جمینای چطور حساب می‌شود؟

برای اینکه بفهمید این تغییر چقدر روی شما اثر دارد، باید بدانید جمینای از اردیبهشت امسال (۱۷ مه ۲۰۲۶) سهمیه را دیگر بر اساس تعداد پیام‌ها حساب نمی‌کند. حساب‌وکتاب حالا بر اساس «توان پردازشی مصرف‌شده» است.

بازهٔ پنج‌ساعته و سقف هفتگی

سهمیهٔ شما هر ۵ ساعت دوباره پر می‌شود، تا وقتی که به سقف هفتگی برسید. گوگل می‌گوید پیچیدگی سؤال، قابلیتی که استفاده می‌کنید و طولانی بودن گفت‌وگو در این حساب اثر دارد. ساختن عکس و ویدیو و موسیقی، Deep Research (جست‌وجوی عمیق و گزارش‌نویسی)، مدل Pro و حالت‌های فکر کردن طولانی بیشترین سهمیه را مصرف می‌کنند. گوگل این را هم گفته که در ساعت‌های شلوغ، بعضی قابلیت‌های سنگین مثل Deep Research ممکن است برای کاربران رایگان در دسترس نباشد. اگر هم ظرفیت کم بیاید، اول سهمیهٔ کاربران رایگان کم می‌شود.

پنجرهٔ زمینهٔ ۳۲ هزار توکنی یعنی چه؟

«پنجرهٔ زمینه» را می‌شود ظرفیت خواندن مدل در یک لحظه دانست، یعنی اینکه چقدر متن، فایل و تاریخچهٔ گفت‌وگو را همزمان در ذهن نگه می‌دارد. «توکن» هم تکه‌های کوچک متن است. هر کلمه معمولاً یک یا چند توکن می‌شود. گوگل می‌گوید با پنجرهٔ یک میلیون توکنی، جمینای می‌تواند تا حدود ۱۵۰۰ صفحه متن یا ۳۰ هزار خط کد را بفهمد. کاربر رایگان فقط ۳۲ هزار توکن دارد، یعنی حدود یک‌سی‌ویکم آن. با یک حساب سرانگشتی، این فقط چند ده صفحه متن است. اگر فایل از این بلندتر باشد، به گفتهٔ گوگل ممکن است مدل بخشی از محتوا یا ارتباط بین جزئیات پراکنده را از دست بدهد.

چه کسانی بیشتر از این تغییر ضرر می‌کنند؟

دانشجوها و کسانی که با فایل‌های بلند کار می‌کنند

اگر جزوه، مقاله یا PDF چندصفحه‌ای به جمینای می‌دادید و از Pro می‌خواستید خلاصه یا تحلیلش کند، بیشترین تغییر را حس می‌کنید. Flash-Lite در فهم عمیق فایل‌ها و عکس‌ها به پای Pro نمی‌رسد و پنجرهٔ زمینهٔ کوچک پلن رایگان هم دست‌تان را می‌بندد.

برنامه‌نویس‌ها و کسانی که مسئلهٔ ریاضی حل می‌کنند

گوگل خودش Pro را برای ریاضی پیچیده و کدنویسی بهترین مدل می‌داند. برنامه‌نویسانی که برای پیدا کردن خطای کد یا نوشتن تابع‌های پیچیده از Pro رایگان استفاده می‌کردند، حالا یا باید به Flash-Lite بسازند یا ماهی ۱۹٫۹۹ دلار بدهند. برای این گروه، ابزارهای برنامه‌نویسی گوگل مثل Google AI Studio که جدا از اپ جمینای کار می‌کنند ممکن است گزینهٔ دیگری باشند. ولی صفحهٔ تغییرات گوگل دربارهٔ آن‌ها حرفی نزده است.

کاربران روزمره

اگر از جمینای بیشتر برای کارهای ساده استفاده می‌کنید، مثل نوشتن یک ایمیل کوتاه، ترجمهٔ یک پاراگراف، پرسیدن یک سؤال عمومی یا ایده گرفتن، احتمالاً تفاوت زیادی حس نمی‌کنید. Flash-Lite دقیقاً برای همین کارها ساخته شده است.

چرا گوگل این کار را کرد؟

گوگل در صفحهٔ راهنمایش دلیلی برای این تغییر نیاورده است. اما چند نکته تصویر را روشن‌تر می‌کند. اجرای مدل‌های بزرگ هزینهٔ زیادی دارد و هر سؤالی که کاربر رایگان از Pro می‌پرسد، خرجش با خود گوگل است. فرستادن کاربران رایگان به ارزان‌ترین مدل این هزینه را کم می‌کند و به کاربران پرمصرف هم دلیلی برای خرید اشتراک می‌دهد.

Android Police حدس زده که گوگل با این کار دارد منابع پردازشی‌اش را برای عرضهٔ عمومی جمینای ۴ آرگون (Gemini 4 Argon) آزاد می‌کند. آرگون قوی‌ترین مدل گوگل است و فعلاً فقط مدافعان امنیت سایبری تأییدشده در برنامهٔ Fairwind گوگل، به‌علاوهٔ دولت آمریکا، به آن دسترسی دارند. این حدس خود Android Police است و گوگل تأییدش نکرده. 9to5Google هم می‌گوید هنوز معلوم نیست آرگون در کدام دسته از مدل‌ها قرار می‌گیرد.

زمان این تغییر هم جالب است. فقط سه روز قبل، گوگل مدل تصویری نانو بنانا ۲٫۱ (Nano Banana 2.1) را منتشر کرده بود. یعنی گوگل همزمان هم مدل‌های تازه عرضه می‌کند و هم دسترسی رایگان را محدودتر.

جمینای رایگان در برابر ChatGPT و Claude رایگان

این اولین بار نیست که یک شرکت هوش مصنوعی مدل‌های قوی‌اش را برای مشترکان پولی نگه می‌دارد. Android Police هم یادآوری کرده که ChatGPT و Claude در پلن رایگان محدودیت مدل دارند. جدول زیر فقط چیزهایی را نشان می‌دهد که خود شرکت‌ها در این هفته اعلام کرده‌اند:

جالب اینکه هم OpenAI و هم Anthropic همین هفته مدل تازه‌ای به کاربران رایگانشان دادند. OpenAI مدل GPT-6 Luna را همراه رابط هوشمند (Intelligent UI) به پلن رایگان آورد. Anthropic هم Claude Haiku 5.5 را برای همهٔ کاربران قابل انتخاب کرد. هر دوی این مدل‌ها هم مدل‌های سبک و ارزان‌تر شرکت خودشان هستند، نه قوی‌ترین مدل‌ها. این مقایسه دربارهٔ کیفیت جواب‌ها نیست و ما این مدل‌ها را کنار هم آزمایش نکرده‌ایم.

اگر کاربر رایگان جمینای هستید، حالا چه کار کنید؟

1. اپ را به‌روز کنید. گوگل خودش توصیه کرده جدیدترین نسخهٔ اپ جمینای را روی اندروید یا iOS نصب کنید تا تغییرات و تنظیم‌های تازه درست نمایش داده شوند.

2. سهمیه‌تان را ببینید. در سایت gemini.google.com، از پایین سمت چپ وارد Settings و بعد Usage limits شوید تا ببینید چقدر از سهمیه‌تان مانده و کی دوباره پر می‌شود.

3. سطح تلاش را هوشمندانه انتخاب کنید. برای کارهای ساده سطح کم کافی است. سطح زیاد را برای سؤال‌های سخت نگه دارید تا سهمیه زود تمام نشود.

4. فایل‌های بلند را تکه‌تکه بدهید. چون پلن رایگان فقط ۳۲ هزار توکن جا دارد، به‌جای یک PDF صدصفحه‌ای، فصل‌به‌فصل سؤال بپرسید.

5. قبل از خرید اشتراک، نیازتان را بسنجید. اگر فقط Flash را می‌خواهید، AI Plus کافی است. اگر برای ریاضی، کدنویسی یا تحلیل فایل‌های سنگین واقعاً به Pro نیاز دارید، تنها راه AI Pro است.

6. قابلیت‌های دیگر را کنار نگذارید. صفحهٔ تغییرات گوگل فقط دربارهٔ مدل‌هاست و از حذف قابلیت دیگری حرف نزده است. پس ابزارهایی مثل Canvas در جمینای را می‌توانید مثل قبل امتحان کنید، فقط با مدلی سبک‌تر.

نکته‌ای برای خوانندگان فارسی‌زبان

در فهرست رسمی کشورهایی که گوگل اشتراک‌های AI Plus، AI Pro و AI Ultra را در آن‌ها می‌فروشد، نام ایران نیست. پس کاربرانی که داخل ایران هستند، حتی اگر بخواهند، از راه رسمی نمی‌توانند برای برگشتن به Pro اشتراک بخرند. برای فارسی‌زبان‌های خارج از ایران، مثلاً در آلمان، بریتانیا یا ترکیه، این پلن‌ها با قیمت محلی عرضه می‌شوند.

دربارهٔ کیفیت Flash-Lite در زبان فارسی هم هنوز اندازه‌گیری مستقلی ندیده‌ایم. اگر جمینای را بیشتر برای نوشتن یا ترجمهٔ فارسی استفاده می‌کنید، بهترین کار این است که چند روز با همین مدل رایگان کار کنید و ببینید کیفیتش برایتان کافی است یا نه.

چیزهایی که هنوز روشن نیست

• نسخهٔ دقیق Flash-Lite: گوگل نگفته کاربران رایگان کدام نسخه را می‌گیرند. 9to5Google آن را Gemini 3.5 Flash-Lite می‌داند.

• تاریخ تغییر برای AI Plus: گوگل فقط گفته ایمیل می‌فرستد. بعضی سایت‌ها نوشته‌اند AI Plus هم از ۹ اکتبر Pro را از دست می‌دهد، ولی متن رسمی گوگل این را نمی‌گوید.

• حساب‌های کاری و دانشگاهی: صفحهٔ تغییرات فقط دربارهٔ حساب‌های شخصی است.

• جایگاه جمینای ۴ آرگون: معلوم نیست وقتی عمومی شود، جزو Pro حساب می‌شود یا یک دستهٔ تازه بالاتر از آن خواهد بود.

جمع‌بندی

جمینای رایگان از بین نرفته، ولی از امروز خیلی محدودتر از قبل است. کاربران بدون اشتراک فقط مدل سبک Flash-Lite را دارند و پنجرهٔ زمینه‌شان هم ۳۲ هزار توکن است. AI Plus هم دیگر Pro ندارد. برای کارهای روزمره مثل خلاصه کردن، نوشتن متن کوتاه و ایده گرفتن، Flash-Lite احتمالاً کافی است. اما اگر برای درس، کدنویسی یا تحلیل فایل‌های بلند به Pro تکیه کرده بودید، حالا باید بین پرداخت ماهی ۱۹٫۹۹ دلار، کنار آمدن با مدل سبک‌تر یا امتحان رقیب‌ها یکی را انتخاب کنید.

سؤال‌های پرتکرار

آیا جمینای دیگر رایگان نیست؟

هنوز رایگان است، ولی فقط با مدل Flash-Lite. از ۹ اکتبر ۲۰۲۶، کاربران بدون اشتراک با حساب شخصی گوگل دیگر به Flash و Pro دسترسی ندارند.

Flash-Lite برای چه کارهایی مناسب است؟

به گفتهٔ گوگل، Flash-Lite مدلی سریع برای کارهای روزمره مثل خلاصه کردن و ایده گرفتن است. برای ریاضی پیچیده، کدنویسی جدی و تحلیل فایل‌های سنگین، Pro انتخاب بهتری است.

ارزان‌ترین راه برای استفاده از جمینای Pro چیست؟

بعد از این تغییر، پلن AI Pro با قیمت ماهی ۱۹٫۹۹ دلار در آمریکا. AI Plus دیگر Pro ندارد.

من مشترک AI Plus هستم؛ از کی Pro را از دست می‌دهم؟

گوگل تاریخ ثابتی اعلام نکرده و گفته برای هر مشترک ایمیلی می‌فرستد که زمان دقیق تغییر را توضیح می‌دهد.

Deep Think چیست و در کدام پلن است؟

Deep Think حالتی است که مدل Pro در آن چند مسیر فکری را همزمان بررسی می‌کند تا جواب دقیق‌تری بدهد و ممکن است چند دقیقه طول بکشد. طبق گزارش‌ها، بعد از این تغییر در AI Pro و AI Ultra در دسترس است.

سطح تلاش کم، متوسط و زیاد چه فرقی دارند؟

سطح بالاتر یعنی مدل بیشتر فکر می‌کند و جواب کامل‌تری می‌دهد، ولی سهمیهٔ شما را سریع‌تر مصرف می‌کند. برای سؤال‌های ساده، سطح کم کافی است.

از ایران می‌شود اشتراک Google AI خرید؟

نه از راه رسمی. ایران در فهرست کشورهایی که گوگل پلن‌های AI Plus، AI Pro و AI Ultra را در آن‌ها عرضه می‌کند نیست.

منابع

• Google Gemini Apps Help — Changes to Gemini model access and limits (راهنمای رسمی، اکتبر ۲۰۲۶)

• Google Gemini Apps Help — Gemini Apps limits & upgrades for Google AI subscribers

• 9to5Google — Gemini app limiting what models free & AI Plus users can access, AI Pro adding Deep Think (۳ اکتبر ۲۰۲۶)

• The Verge — Google is about to remove free access to Gemini Flash and Pro (۶ اکتبر ۲۰۲۶)

• Android Police — Google is shrinking your Gemini choices unless you pay more (۵ اکتبر ۲۰۲۶)

• Notebookcheck — Google Gemini drops Flash and Pro for free users on October 9

• The Next Web — Google moves free Gemini to Flash-Lite and launches Nano Banana 2.1 (۹ اکتبر ۲۰۲۶)

• OpenAI — GPT‑6 and Intelligent UI for everyone (۷ اکتبر ۲۰۲۶)

• Anthropic — Claude Haiku 5.5 (۷ اکتبر ۲۰۲۶)