فهرست مطالب
هاگینگ فیس روز پنجشنبه ۱ آبان ۱۴۰۵ (۲۲ اکتبر ۲۰۲۶) مدلی باز به نام کربن ایکس را منتشر کرد که توالی خام دیانای را میخواند و دربارهاش به زبان ساده جواب میدهد؛ به گفتهٔ پژوهشگر ارشد این شرکت، لوئیس تانستال، «قابلیتی تازه در مدلهای زبانی باز شده است: اینکه اساساً بتوان با دیانای چت کرد.»
اگر دانشجوی زیستشناسی هستی، روی دادههای ژنتیکی کار میکنی، یا فقط کنجکاوی که «چت با دیانای» یعنی چه، این مطلب دقیقاً همان چیزی را میگوید که لازم داری: کربن ایکس چیست، چه کارهایی میکند، با چه سختافزاری روی کامپیوتر خودت اجرا میشود، و مهمتر از همه، کجاها نباید به جوابش اعتماد کنی.
پاسخ کوتاه
کربن ایکس یک مدل زبانی باز است که دیانای و زبان انگلیسی را با هم میفهمد؛ توالی ژنتیکی را میدهی و با جملهٔ معمولی سؤال میپرسی.
به گزارش وایرد، حدود ۱۴ میلیارد پارامتر دارد و با همکاری آکادمی ژونگگوانچون چین و دانشگاه ناپل فدریکوی دوم ایتالیا ساخته شده است.
در هر بار، حدود ۵۰ هزار حرف ژنتیکی را میخواند؛ پس ژنوم کامل انسان را نمیشود یکجا به آن داد.
وزنهایش با مجوز آپاچی ۲٫۰ رایگان است و روی سختافزار خودت اجرا میشود؛ یعنی دادهٔ ژنتیکی لازم نیست به سرور شرکت دیگری برود.
هشدار مهم: پیشبینیهایش هنوز در آزمایشگاه واقعی (وتلب) راستیآزمایی نشده و برای تصمیم پزشکی ساخته نشده است.
اول زمینه: دیانای و جهش یعنی چه؟
قبل از اینکه سراغ خود مدل برویم، سه مفهوم را ساده مرور میکنیم؛ بدون اینها، بقیهٔ مطلب فقط کلمات قلمبه میشود.
دیانای، زبان چهارحرفی بدن
دیانای یعنی دستورالعمل ساخت و ادارهٔ بدن که با چهار حرف نوشته میشود: A و C و G و T. هر حرف، یک «باز» (یعنی یک واحد شیمیایی) است و ترتیب همین حرفها مشخص میکند چه پروتئینی ساخته شود و یک سلول چه کار کند. ژنوم انسان حدود ۳٫۲ میلیارد باز دارد؛ پس وقتی میگوییم کربن ایکس ۵۰ هزار باز را یکجا میخواند، یعنی چیزی حدود یک شصتهزارم کل ژنوم را میبیند. تکهای کوچک، ولی برای بررسی یک ژن یا یک جهش مشخص، معمولاً کافی است.
جهش خوشخیم و بیماریزا؛ تفاوت کجاست؟
جهش یعنی تغییر یک یا چند حرف در این متن ژنتیکی. بعضی تغییرها بیاثرند و بعضی باعث بیماری میشوند؛ به اولی «خوشخیم» و به دومی «بیماریزا» میگویند. مشکل اینجاست که برای میلیونها تغییر، هنوز معلوم نیست در کدام دستهاند؛ در پایگاه دادهٔ کلینوار حدود ۲٫۴ میلیون «نوع با اهمیت نامشخص» ثبت شده است. دقیقاً همینجاست که یک ابزار تحلیلی میتواند به پژوهشگر کمک کند: اول حدس بزند یک تغییر احتمالاً در کدام دسته است، بعد پژوهشگر در آزمایشگاه آن را بررسی کند.
چرا تا حالا «چت با دیانای» سخت بود؟
ابزارهای ژنتیکی قدیمی معمولاً عدد تحویل میدادند، نه توضیح. پژوهشگر باید توالی را به یک خط لولهٔ تخصصی میداد، خروجی عددی میگرفت و خودش تفسیر میکرد. مدلهای زبانی بزرگ هم متن را خوب میفهمیدند، ولی زبان دیانای را بلد نبودند. کربن ایکس ادعا میکند این دو جهان را در یک مدل به هم وصل کرده است: هم توالی را میخواند، هم سؤال تو را به زبان معمولی میفهمد و هم جوابش را با توضیح میدهد.
کربن ایکس دقیقاً چیست؟
کربن ایکس از خانوادهٔ «کربن» هاگینگ فیس است؛ مدلی که برای فهمیدن و تولید دیانای ساخته شده و نسخهٔ GGUF آن هم برای اجرای محلی با llama.cpp منتشر شده است. دو نکتهٔ هویتیاش را همینجا روشن کنیم، چون در خبرها گاهی قاطی میشوند.
از Qwen3 تا کربن: مدل پایه چیست؟
به گزارش دیلیایآی و تکریپابلیک، نقطهٔ شروع کربن ایکس مدل باز Qwen3-14B شرکت علیبابا بوده است. تیم سازنده، دایرهٔ لغات این مدل را گسترش داده تا دیانای را هم بخواند و بعد آن را با دادههای ژنتیکی و متنی ادامهٔ آموزش داده است. پس کربن ایکس یک مدل کاملاً از صفر نیست؛ یک مدل زبانی آشنا است که «خواندن ژن» به آن اضافه شده است.
توکنایزر ترکیبی؛ یعنی چه؟
توکن یعنی قطعهای که مدل متن را به آن میشکند تا پردازش کند. کربن ایکس دو جور توکن دارد: برای متن معمولی، همان روش استاندارد BPE را نگه داشته و برای دیانای، توالی را به تکههای ششحرفی میشکند که به آنها «ششتایی» (6-mer) میگویند. وقتی توالی را در پیام میگذاری، بخشهای دیانای بهصورت خودکار تشخیص داده میشوند و با همین تکههای ششحرفی خوانده میشوند. همین ایدهٔ ساده، کل تفاوت مدل با یک چتبات معمولی است.
با چه دادهای آموزش دیده است؟
به گفتهٔ منابع خبری، آموزش مدل روی حدود ۳۰۰ میلیارد توکن انجام شده است؛ دیلیایآی عدد دقیقتر ۳۰۲ میلیارد توکن را ذکر میکند که بیش از نیمی از آن توالی خام دیانای بوده است. این دادهها از پستانداران (از جمله انسان)، دیگر مهرهداران، بیمهرگان، گیاهان، قارچها، تکیاختهها و میکروبها آمدهاند و با متن انگلیسی و زیستشناسی ترکیب شدهاند. یک انتخاب مهم هم در آموزش بوده است: ویروسها عمداً از دادهها کنار گذاشته شدهاند تا خطر سوءاستفادهٔ زیستی کمتر شود.
کربن ایکس چه کارهایی میکند؟
طبق صفحهٔ رسمی نسخهٔ GGUF، پنج کار اصلی را میشود از آن خواست. همه را با یک الگو انجام میدهد: توالی و سؤال را در یک پیام میدهی و مدل جواب توضیحدار میدهد.
۱. قضاوت دربارهٔ جهش: خوشخیم است یا بیماریزا؟
پرکاربردترین حالت، همین است. توالی مرجع و توالی تغییریافته را میدهی و میپرسی این تغییر احتمالاً خوشخیم است یا بیماریزا. مدل جواب میدهد و استدلالش را هم توضیح میدهد؛ مثلاً میگوید توالی با ATG شروع میشود، یعنی کدون شروع استاندارد، و در ادامه کدون توقف دیده نمیشود. این توضیح، همان چیزی است که ابزارهای عددی قدیمی نداشتند.
۲. پیدا کردن ناحیههای تنظیمکنندهٔ فعالیت ژن
همهٔ بخشهای دیانای کد پروتئین نیستند؛ بعضی بخشها مثل کلید برق عمل میکنند و مشخص میکنند یک ژن کی و کجا روشن شود. به این بخشها «ناحیهٔ تنظیمکننده» میگویند. کربن ایکس میتواند چنین ناحیههایی را در یک توالی مشخص کند و بگوید چرا فکر میکند آنجا نقش تنظیمی دارد.
۳. طبقهبندی توالی بر اساس گروه موجود
اگر توالی ناشناختهای داری، مدل حدس میزند از کدام گروه موجودات است؛ مثلاً توالی بیشتر به پستانداران میخورد یا به گیاهان. این کار برای مرتبکردن دادههای ژنتیکی تازه و فهمیدن منشأ یک نمونه مفید است.
۴. پیشبینی بازهای بعدی
مدل میتواند ادامهٔ یک توالی ناتمام را هم پیشبینی کند؛ یعنی بگوید بعد از این حرفها، احتمالاً چه حرفهایی میآیند. این قابلیت بیشتر جنبهٔ پژوهشی دارد و برای تکمیل توالیهای ناقص یا بررسی الگوهای ژنتیکی به کار میرود.
۵. توضیح استدلال به زبان ساده
مهمترین تفاوت برای کاربر غیرمتخصص، همین است. به گفتهٔ لوئیس تانستال در گفتوگو با وایرد، حتی کاربران غیرفنی «میتوانند دربارهٔ دیانای سؤالهایی بپرسند که با هیچ ابزار دیگری در دسترس نبود.» البته «ساده» بودن جواب، بهمعنای «درست» بودنش نیست؛ به بخش محدودیتها که برسیم، دلیلش را میبینی.
چرا اجرای محلی اینقدر مهم است؟
دادهٔ ژنتیکی، حساسترین دادهٔ شخصی است؛ چون هم هویت زیستی تو را نشان میدهد و هم دربارهٔ خویشاوندانت اطلاعات میدهد. به همین دلیل، بسیاری از مراکز درمانی اجازه ندارند دادهٔ قابلشناسایی بیمار را روی مدلهای فرانتیر ابری بفرستند. وایرد گزارش میدهد همین محدودیت، یکی از انگیزههای ساخت مدلی کوچک و قابلاجرا روی سختافزار خود کاربر بوده است.
کربن ایکس با این منطق طراحی شده است: وزنهای مدل روی یک کارت گرافیک ۸۰ گیگابایتی جا میشوند و نسخههای فشردهٔ آن حتی روی سختافزار کوچکتر هم اجرا میشوند. وقتی مدل روی دستگاه خودت اجرا شود، توالیها به هاگینگ فیس یا شرکت دیگری فرستاده نمیشوند. ولی حواست باشد: این حرف فقط وقتی درست است که واقعاً نسخهٔ محلی را اجرا کنی؛ استفاده از نسخههای میزبانیشده یا سرویسهای شخص ثالث، همان حریم خصوصی را تضمین نمیکند.
اعداد و بنچمارکها؛ با احتیاط بخوانید
این بخش را با احتیاط مینویسیم، چون همهٔ عددهایش «گزارش خود سازنده» است، نه آزمون مستقل ما و نه نتیجهٔ آزمایشگاهی. جدول زیر، ادعاهای هاگینگ فیس را همانطور که گزارش شدهاند، نشان میدهد.
شاخص | عدد گزارششده | منبع ادعا |
|---|---|---|
میانگین پنج بنچمارک دیانای | ۶۶٫۷٪ | هاگینگ فیس (گزارش خود شرکت) |
مدل فرانتیر GPT-6.1 Sol در همان بنچمارکها | ۶۷٫۵٪ | هاگینگ فیس (گزارش خود شرکت) |
هزینهٔ استنتاج برای هر مسئله، نسبت به فرانتیر | حدود یک هزار و هشتصدم | برآورد هاگینگ فیس |
بررسی ۲٫۴ میلیون نوع نامشخص کلینوار | حدود ۳۰۰ دلار در برابر ۳۲ هزار تا ۴ میلیون دلار | برآورد هاگینگ فیس |
جدول را اینطور بخوانید: کربن ایکس در بنچمارکهای انتخابی خود شرکت، فقط کمی پایینتر از یک مدل فرانتیر بسته ایستاده، ولی با هزینهای بسیار کمتر. این مقایسه، برتری علمی قطعی را ثابت نمیکند؛ چون بنچمارکها را خود سازنده انتخاب کرده و پیشبینیها هنوز در آزمایشگاه واقعی بررسی نشدهاند. صفحهٔ رسمی نسخهٔ GGUF هم دو بنچمارک را جداگانه تکرار کرده است: در FrontierVEP مدل اصلی ۷۰٫۴ و نسخهٔ Q8_0 عدد ۶۹٫۱ گرفتهاند و در NextBase هر دو حدود ۳۹٫۴ تا ۳۹٫۷ بودهاند؛ با خطای استاندارد حدود ۱ تا ۱٫۵ واحد، این اختلافها عملاً در حاشیهٔ خطا هستند.
یک اختلاف عددی دیگر را هم صادقانه نگه میداریم: وایرد اندازهٔ مدل را حدود ۱۴ میلیارد پارامتر گزارش کرده، ولی در فهرست مخزن هاگینگ فیس، کربن ایکس و نسخهٔ GGUF آن با عدد ۱۵ میلیارد هم دیده میشوند و این اختلاف توضیح داده نشده است. پس اگر جایی عدد ۱۵ میلیارد دیدی، تعجب نکن؛ هر دو عدد در منابع دیده میشوند و ما اینجا عدد وایرد را مبنا گرفتهایم.
چطور کربن ایکس را اجرا کنی؟ قدمبهقدم
این راهنما از صفحهٔ رسمی نسخهٔ GGUF در هاگینگ فیس گرفته شده است؛ پس اگر نسخهٔ صفحه عوض شد، همان صفحه مرجع نهایی است. برای اجرای محلی، مسیر llama.cpp پیشنهاد میشود، چون نسخهٔ GGUF دقیقاً برای آن ساخته شده است.
به صفحهٔ HuggingFaceBio/Carbon-X-GGUF برو و نسخهٔ مناسب را انتخاب کن. صفحه میگوید ممکن است برای دانلود، ورود به حساب هاگینگ فیس لازم باشد؛ پس اگر دانلود شروع نشد، اول وارد حسابت شو.
نسخهٔ llama.cpp برابر یا جدیدتر از b11742 را نصب کن؛ چون فقط از این نسخه به بعد، توکنایزر ترکیبی کربن پشتیبانی میشود. نسخههای قدیمیتر مدل را بار میکنند، ولی دیانای را اشتباه توکن میکنند و جواب بیاعتبار میشود.
فایل کوانت مناسب را انتخاب کن. Q8_0 نسخهٔ پیشنهادی رسمی است: نصف حجم نسخهٔ کامل، با همان نمرههای بنچمارک. جدول زیر، انتخاب را ساده میکند.
نسخهٔ GGUF | حجم فایل | برای چه کسی مناسب است؟ |
|---|---|---|
BF16 (کامل) | ۲۹٫۷ گیگابایت | کارت گرافیک ۸۰ گیگابایتی؛ دقیقترین حالت |
Q8_0 (پیشنهادی) | ۱۵٫۸ گیگابایت | حدود ۱۶ گیگابایت حافظهٔ گرافیکی؛ تعادل دقت و حجم |
Q6_K | ۱۲٫۶ گیگابایت | حافظهٔ کمتر، با افت جزئی دقت |
Q5_K_M | ۱۱٫۱ گیگابایت | حافظهٔ محدودتر |
Q4_K_M | ۹٫۶ گیگابایت | تنگترین حافظه؛ کمترین دقت در بنچمارکها |
جدول را اینطور بخوانید: هرچه فشردهسازی بیشتر شود، فایل کوچکتر میشود ولی دقت کمی پایین میآید؛ در همهٔ نسخههای K، بخشهای مربوط به توکنهای دیانای در سطح Q8_0 نگه داشته میشوند تا افت دقت کمتر شود.
قدم ۴: سرور محلی را با تنظیمات رسمی مدل بالا بیاور: پنجرهٔ زمینهٔ ۴۰۹۶۰ توکن، حالت تفکر (thinking) خاموش، و نمونهبرداری با دمای ۰٫۶، top-p برابر ۰٫۹۵، top-k برابر ۲۰ و min-p برابر صفر. اینها همان تنظیماتیاند که همهٔ نتیجههای گزارششده با آنها گرفته شدهاند؛ تنظیمات پیشفرض llama.cpp فرق میکند.
قدم ۵: توالی و سؤال را در یک پیام بده و زمینهٔ لازم را هم بنویس: ژن، رشته، مختصات یا توضیحی که داری. صفحهٔ رسمی هشدار میدهد که بدون زمینه، مدل ممکن است هویت یا کارکرد توالی را حدس بزند.
قدم ۶: جواب را مثل یک حدس پژوهشی ببین، نه حکم نهایی: با منبع مستقل مقایسهاش کن و برای هر نتیجهٔ مهم، سراغ بررسی آزمایشگاهی برو.
اگر با اجرای محلی مدلها آشنا نیستی، برای آشنایی کلی با این دنیای اجرای روی دستگاه خودت، آموزش نصب و اجرای مدل با اولاما نقطهٔ شروع خوبی است؛ فقط توجه کن که کربن ایکس مشخصاً به llama.cpp جدید نیاز دارد، نه اولاما.
کربن ایکس در برابر جایگزینها
کربن ایکس تنها مدل تخصصی تازه نیست؛ موج مدلهای تخصصی مدتی است که راه افتاده است. برای اینکه جایگاهش روشن شود، آن را کنار دو رقیب اصلیاش میگذاریم.
ابزار | خروجی چه شکلی است؟ | اجرای محلی | محدودیت اصلی |
|---|---|---|---|
کربن ایکس | گفتوگوی انگلیسی با توضیح | بله؛ وزن باز با مجوز آپاچی ۲٫۰ | اعتبارسنجی آزمایشگاهی نشده |
آلفاژنوم دیپمایند | خروجی عددی تخصصی | اعلام نشده | به گزارش وایرد، محاسبات بیشتری میخواهد |
مدلهای فرانتیر بسته (مثل GPT-6.1 Sol) | گفتوگو، ولی پشت API | خیر؛ وابسته به سرویس خارجی | هزینهٔ بالا و ارسال داده به بیرون |
جدول را اینطور بخوانید: اگر توضیح ساده و اجرای محلی میخواهی، کربن ایکس جلو است؛ اگر خروجی عددی دقیق برای خط لولهٔ پژوهشی میخواهی، آلفاژنوم هنوز گزینهٔ جدی است؛ و اگر بالاترین دقت بنچمارکی را میخواهی، مدلهای فرانتیر جلوترند، ولی با هزینه و وابستگی. در همین موج تخصصیشدن، مدلهای دیگری هم آمدهاند؛ مثلاً میسترال ووکسترال ۳ برای صدا و Eleven Realtime یازدهلبز برای ایجنتهای صوتی که هر کدام یک کار را عمیق انجام میدهند. در سمت دیگر، همکاری اوپنایآی و گوگل کلاد نشان میدهد مدلهای بزرگ چطور پشت سرویسهای ابری بزرگ توزیع میشوند؛ کربن ایکس دقیقاً در جهت مخالف آن حرکت میکند: کوچک، باز و محلی.
محدودیتها؛ چیزی که هنوز نمیدانیم
این بخش را عمداً پررنگ مینویسیم، چون دربارهٔ ابزار ژنتیکی، اغراق خطرناکتر از ابزارهای معمولی است.
پیشبینیهای کربن ایکس هنوز در آزمایشگاه واقعی بررسی نشدهاند؛ به گفتهٔ وایرد، سازندگانش هم نمیتوانند بگویند دقیقاً چقدر درست است.
کارت مدل صراحتاً میگوید کربن ایکس اعتبارسنجی بالینی نشده و نباید برای تصمیم پزشکی استفاده شود. این را ما اضافه نکردهایم؛ خود سازنده نوشته است.
مدل گاهی بازها را اشتباه میشمارد، مختصات را قاطی میکند و وقتی زمینهٔ کافی ندارد، هویت یا کارکرد توالی را حدس میزند.
مدل برای طراحی دیانای آموزش ندیده است و کیفیت تولید توالیهای بلندش افت میکند؛ پس ابزار طراحی ژن نیست.
سقف ورودی حدود ۵۰ هزار باز است؛ ژنوم کامل، کروموزوم کامل و حتی ژنهای خیلی بلند، یکجا جا نمیشوند.
جوابها به انگلیسی است؛ اگر سؤالت را فارسی بنویسی، روی جواب انگلیسی حساب کن.
در اینجا چیزی اختراع نمیکنیم: ما این مدل را خودمان اجرا و آزمایش نکردهایم و همهٔ عددهای بالا، گزارش سازنده یا رسانههاست.
برای خوانندهٔ فارسیزبان چه معنایی دارد؟
اگر دانشجو یا پژوهشگر زیستشناسی هستی، کربن ایکس یک ابزار یادگیری و پیشغربالگری ارزان است؛ برای فهمیدن یک جهش یا تمرین تفسیر توالی، بدون هزینهٔ API.
چون مدل روی دستگاه خودت اجرا میشود، برای شروع به حساب API خارجی نیاز نداری؛ فقط دانلود وزنها و نصب llama.cpp لازم است.
سؤالها را انگلیسی بنویس و زمینهٔ ژن را هم بده؛ جواب فارسی از این مدل انتظار نداشته باش.
اگر با دادهٔ بیمار واقعی کار میکنی، قوانین مرکز خودت مقدم است؛ اجرای محلی، جایگزین مجوز اخلاقی و پروتکل داده نیست.
هرگز نتیجهٔ کربن ایکس را مبنای تشخیص، درمان یا تصمیم پزشکی برای خودت یا دیگری نکن؛ برای این کارها فقط مسیر پزشکی رسمی معتبر است.
جمعبندی
کربن ایکس را اینطور ببین: یک مترجم تازهکار ولی پرحرف بین زبان دیانای و زبان انسان که روی کامپیوتر خودت مینشیند و برایت توضیح میدهد. اگر پژوهشگری یا دانشجویی که میخواهی جهشها را سریع غربال کنی و حدسهایت را بعداً در آزمایشگاه بسنجی، همین امروز نسخهٔ Q8_0 را با llama.cpp جدید امتحان کن و با توالیهای آموزشی شروع کن. اگر دنبال جواب قطعی پزشکی یا ابزار طراحی ژن هستی، صبر کن؛ این مدل هنوز آنجا نیست و شاید هیچوقت هم قرار نباشد باشد. ارزش واقعیاش در همین است: ابزار باز و محلی برای پرسیدن سؤالهای ژنتیکی، نه جایگزینی برای آزمایشگاه.
پرسشهای متداول
کربن ایکس چیست و چه فرقی با چتبات معمولی دارد؟
کربن ایکس مدل زبانی بازی است که علاوه بر متن، توالی دیانای را هم میخواند؛ چتبات معمولی زبان ژن را بلد نیست و توالی را فقط رشتهای از حروف میبیند.
آیا میتوانم ژنوم کامل خودم را به آن بدهم؟
نه. سقف ورودی حدود ۵۰ هزار باز است؛ یعنی فقط تکههایی از ژنوم، مثل یک ژن یا ناحیهٔ اطراف یک جهش، یکجا بررسی میشوند.
آیا جواب کربن ایکس برای تصمیم پزشکی کافی است؟
نه. پیشبینیهایش در آزمایشگاه راستیآزمایی نشده و کارت مدل صراحتاً میگوید برای تصمیم پزشکی ساخته نشده است.
برای اجرایش چه سختافزاری لازم است؟
نسخهٔ پیشنهادی Q8_0 حدود ۱۵٫۸ گیگابایت حجم دارد و به حدود ۱۶ گیگابایت حافظهٔ گرافیکی نیاز دارد؛ نسخهٔ کامل به کارت ۸۰ گیگابایتی نیاز دارد و نسخههای سبکتر روی حافظهٔ کمتر هم اجرا میشوند.
آیا استفاده از کربن ایکس رایگان است؟
وزنهای مدل با مجوز آپاچی ۲٫۰ رایگان و باز است؛ هزینهای که میماند، سختافزار، برق و اینترنت برای دانلود فایل چندگیگابایتی است.
چرا ویروسها از آموزش مدل حذف شدهاند؟
به گفتهٔ منابع خبری، حذف عمدی ویروسها برای کاهش خطر سوءاستفادهٔ زیستی بوده است؛ یعنی مدل قرار نیست ابزار کار با توالیهای ویروسی باشد.
آیا کربن ایکس به فارسی هم جواب میدهد؟
طبق مستندات رسمی، جوابها به انگلیسی است؛ پس سؤال را انگلیسی بنویس و روی جواب انگلیسی حساب کن.
منابع
هاگینگ فیس: صفحهٔ رسمی Carbon-X-GGUF (نسخهها، راهنمای اجرا، ارزیابی)
دیلیایآی: Carbon-X، مدل باز هاگینگ فیس که دیانای میخواند
تکریپابلیک: مدل تازهٔ هاگینگ فیس برای تحلیل دیانای با کسری از هزینه
گلدنارا: هاگینگ فیس کربن ایکس را منتشر کرد؛ مدلی که با دیانای چت میکند
تودینیوزبریف: مدل باز هاگینگ فیس که اجازهٔ «چت با دیانای» میدهد



