فهرست مطالب
یک ابزار متنباز به نام nv-uefi-unlocker حالا به دارندگان کارتهای گرافیک انویدیا سری RTX 20، 30 و 40 اجازه میدهد محدودیتی را که سرعت بخشی از محاسبات هوش مصنوعی این کارتها را نصف نگه میدارد، در ویندوز هم بردارند. این ابزار را کاربری با نام physicsdolphin در گیتهاب منتشر کرده است و طبق گزارش Tom's Hardware در ۱۰ آبان ۱۴۰۵ (۱ نوامبر ۲۰۲۶)، روی لپتاپ RTX 4060 خود سازنده سرعت ضرب ماتریس FP16 را حدود ۶۵ درصد بالا برده است. اهمیت خبر این است که تا پیش از این، باز کردن این قفل عمدتاً با ماژولهایی انجام میشد که باید دستی روی لینوکس نصب میشدند و پشتیبانی ویندوز فقط آزمایشی بود.
این ابزار رسمی نیست و انویدیا از آن پشتیبانی نمیکند. در گزارشهایی که تا ۱۰ آبان منتشر شده، واکنش رسمیای از انویدیا نقل نشده است.
محدودیت نیمسرعت دقیقاً چیست؟
هستههای تنسور (Tensor Core) بخشی از کارت گرافیک هستند که مخصوص ضرب ماتریساند؛ همان محاسبهای که بیشتر کارهای هوش مصنوعی، از ساخت تصویر تا پردازش متن، بر آن تکیه دارند. وقتی این محاسبه با اعداد ۱۶ بیتی (FP16 یا BF16) یا TF32 انجام میشود و نتیجه با دقت ۳۲ بیتی (FP32) جمع زده میشود، کارتهای GeForce با نصف سرعت کار میکنند.
به گفتهٔ توسعهدهندهٔ پروژهٔ اولیهٔ gpu-unlock، همین تراشهها در کارتهای حرفهای انویدیا با سرعت کامل کار میکنند. برای مثال RTX 3090 و RTX A6000 هر دو از تراشهٔ GA102 استفاده میکنند. یعنی محدودیت در خود سیلیکون نیست، بلکه در دو ثبات (رجیستر) تنظیم سرعت است که در زمان روشن شدن کارت مقداردهی میشوند. توضیح این توسعهدهنده برای علت آن «تقسیمبندی بازار» است: انویدیا میخواهد شرکتها کارت حرفهای گرانتر بخرند. این برداشت او است، نه بیانیهٔ انویدیا.
ابزار جدید چه چیزی را عوض کرده است؟
راه باز کردن این قفل تازه نیست. پژوهشگران یک ضعف سرریز بافر (Buffer Overflow) در فریمور امضاشدهای به نام Booter پیدا کردهاند که روی پردازندهٔ امنیتی کارت اجرا میشود. پروژههایی مثل gpu-unlock از این ضعف استفاده میکنند تا قفل نوشتن روی آن دو ثبات را باز کنند و سرعت را به حالت کامل برگردانند. تفاوت nv-uefi-unlocker در شیوهٔ اجرا است:
از یک فلش USB با فرمت FAT32 و در مرحلهٔ UEFI اجرا میشود، یعنی پیش از آنکه ویندوز یا لینوکس و درایور انویدیا بالا بیایند. بعد خودش سیستمعامل را اجرا میکند.
نه بایوس کارت گرافیک (VBIOS) را بازنویسی میکند و نه درایور را تغییر میدهد. با خاموش شدن کامل سیستم، همه چیز به حالت کارخانه برمیگردد و باید بعد از هر روشن شدن دوباره اجرا شود.
فریمور انویدیا داخل بستهٔ دانلود نیست. اسکریپت ابزار، بستهٔ عمومی درایور 610.43.03 انویدیا را دانلود و بررسی میکند و فایلهای لازم را روی رایانهٔ خود کاربر میسازد.
پروژه با مجوز GPL-2.0 و به زبان Rust نوشته شده، ۴ آبان (۲۶ اکتبر) در گیتهاب ساخته شده و آخرین نسخهٔ پایدار آن تا ۱۰ آبان، نسخهٔ 2.1.8 است.
چقدر سریعتر میشود؟
اعداد زیر از جدول Tom's Hardware است و هر ردیف را یا خود سازنده یا صاحب همان کارت اندازه گرفته است. آزمونها یکسان نیستند و نباید کارتها را با هم مقایسه کرد؛ فقط وضعیت قبل و بعد هر کارت معنا دارد.
کارت | پیش از باز کردن قفل | پس از آن | افزایش |
|---|---|---|---|
RTX 4060 لپتاپ (اندازهگیری سازنده) | ۲۹٫۸۹ ترافلاپس | ۴۹٫۳۳ ترافلاپس | ۱٫۶۵ برابر |
RTX 3060 با ۱۲ گیگابایت حافظه | ۲۵٫۳۷ ترافلاپس | ۴۵٫۷۹ ترافلاپس | ۱٫۸ برابر |
RTX 4080 (محاسبهٔ BF16) | ۱۰۰٫۳۷ ترافلاپس | ۱۹۲٫۱۸ ترافلاپس | ۱٫۹۱ برابر |
RTX 4090 | ۱۱۸٫۴۲ ترافلاپس | ۱۷۱٫۵۲ ترافلاپس | ۱٫۴۵ برابر (محدود به توان مصرفی) |
این ارقام مربوط به آزمون خالص ضرب ماتریس است. در کار واقعی، بهره کمتر است. طبق اندازهگیریهای پروژهٔ gpu-unlock روی لینوکس، ساخت تصویر با مدلهایی مثل SDXL حدود ۳۰ تا ۵۵ درصد و پردازش اولیهٔ پرامپت در مدلهای زبانی حدود ۲۵ تا ۵۵ درصد سریعتر میشود. اما سرعت تولید توکن در چتباتهای محلی تقریباً تغییری نمیکند، چون به پهنای باند حافظه وابسته است. مدلهای کوانتیزهشدهٔ GGUF در llama.cpp و Ollama بین صفر تا ۱۵ درصد بهتر میشوند و بازیها هیچ سودی نمیبرند.
کدام کارتها پشتیبانی میشوند؟
به گفتهٔ صفحهٔ سازگاری پروژه، سری RTX 30 و RTX 40 (رومیزی و لپتاپ) کاملاً سازگارند. سری RTX 20 هم پشتیبانی میشود، اما باید یک بار اسکریپتی برای فعال کردن حالت GSP در درایور ویندوز اجرا شود و برخی نسخههای RTX 2080 Ti، RTX 2080 و RTX 2080 Super هنوز با خطا روبهرو میشوند. سری GTX 16 فقط در تئوری سازگار است. سری RTX 50 و کارتهای نسل Pascal و قدیمیتر (مثل سری GTX 10) پشتیبانی نمیشوند.
محدودیتها و ریسکها
سیستم باید در حالت UEFI بوت شود و Secure Boot خاموش باشد یا به فایل امضاشدهٔ شخصی اعتماد کند. یکی از اعضای تیم سازنده در Reddit گفته ابزار نمیتواند الزام Secure Boot در ضدتقلب بازیها را دور بزند.
بررسی هش اختصاصی هر کارت که قوانین ایمنی خود پروژه لازم میدانند، هنوز پیاده نشده است.
اگر کار با خطا یا صفحهٔ سیاه متوقف شد، سازنده توصیه میکند همان لحظه دوباره امتحان نکنید؛ سیستم را کامل خاموش کنید و بدون فلش بالا بیاورید.
ترکیب آن با ابزارهای افزایش توان مثل nvoc ممکن است مصرف برق و دمای کارت را از حد کارخانه بالاتر ببرد.
تحلیل فناوری کده: چون این ابزار از یک ضعف امنیتی در فریمور انویدیا استفاده میکند، ممکن است انویدیا در نسخههای بعدی فریمور این مسیر را ببندد. در منابعی که بررسی کردیم هم اطلاعاتی دربارهٔ اثر آن بر گارانتی کارت نیامده است.
به درد چه کسی میخورد؟
اگر با کارت RTX 30 یا 40 تصویر میسازید یا مدل آموزش میدهید، مثلاً با گردشکارهای ComfyUI، این ابزار میتواند زمان انتظار را محسوس کم کند. اما اگر فقط با Ollama یا LM Studio مدلهای کوانتیزه را اجرا میکنید یا کارت را برای بازی میخواهید، احتمالاً تفاوتی نمیبینید و ارزش ریسک تغییر تنظیمات بوت را ندارد. کسی که آشنایی کافی با UEFI و بازیابی سیستم ندارد، بهتر است صبر کند تا ابزار پختهتر شود.



