فهرست مطالب
مرورگر اپرا (Opera) از ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) قابلیتی به اسم WebAI را در نسخهٔ معمولی Opera One گذاشته که با آن، هوش مصنوعی روی خود کامپیوتر شما اجرا میشود، نه روی سرورهای یک شرکت دیگر. یعنی سایتها و افزونهها میتوانند متن بنویسند، خلاصه کنند یا محتوا را دستهبندی کنند، بدون اینکه متن صفحه برای یک سرویس ابری فرستاده شود، بدون حساب کاربری و بدون اشتراک ماهانه.
این قابلیت فعلاً در مرحلهٔ «پیشنمایش اولیه» است و خودبهخود روشن نمیشود؛ باید خودتان از تنظیمات فعالش کنید. در این مطلب به زبان ساده میگوییم WebAI دقیقاً چیست، چه فرقی با چتباتهایی مثل ChatGPT دارد، چطور روشنش کنید، روی چه سیستمهایی کار میکند و کجاهایش هنوز جای سؤال دارد.
پاسخ کوتاه: WebAI اپرا چیست؟
قابلیتی در مرورگر اپراست که یک مدل هوش مصنوعی کوچک را روی کامپیوتر خودتان دانلود و اجرا میکند.
سایتها و افزونهها (اکستنشنها) با اجازهٔ شما میتوانند از این مدل برای نوشتن متن، دستهبندی محتوا و پیدا کردن ارتباط بین متنها استفاده کنند.
به گفتهٔ اپرا، اطلاعاتی که این هوش مصنوعی پردازش میکند روی دستگاه خودتان میماند و برای یک سرویس ابری فرستاده نمیشود.
استفاده از آن رایگان است و حساب کاربری یا کلید API (رمز اتصال به سرویس) نمیخواهد.
فعلاً فقط روی ویندوز ۶۴ بیتی با پردازندهٔ اینتل یا AMD و مکهای دارای تراشهٔ اپل کار میکند.
اول کمی زمینه: «هوش مصنوعی محلی» یعنی چه؟
وقتی با ChatGPT یا جمینای حرف میزنید، سؤال شما از اینترنت به سرورهای بزرگ آن شرکت میرود، آنجا پردازش میشود و جواب برمیگردد. به این روش میگویند هوش مصنوعی ابری. قدرتش زیاد است، اما یعنی متن، فایل یا صفحهای که به آن میدهید از دست شما خارج میشود و معمولاً برای استفادهٔ جدی باید پول بدهید.
هوش مصنوعی محلی (Local AI) برعکس است: یک مدل کوچکتر روی خود لپتاپ یا کامپیوتر شما نصب میشود و همانجا کار میکند. قبلاً برای این کار باید برنامههایی مثل Ollama یا LM Studio را نصب و تنظیم میکردید. حرف تازهٔ اپرا این است که این کار را داخل خود مرورگر انجام میدهد؛ نه برنامهٔ جدا لازم است، نه راهاندازی سرور محلی.
اپرا میگوید اولین بار در سال ۲۰۲۴ دسترسی به مدلهای محلی را در یک نسخهٔ آزمایشی برای برنامهنویسها گذاشته بود. حالا این امکان به نسخهٔ عادی مرورگر رسیده و طبق یادداشت انتشار، همراه با Opera 139 (نسخهٔ پایدار، بر پایهٔ کرومیوم ۱۵۵) عرضه شده است.
WebAI دقیقاً چه کاری میکند؟
WebAI به خودی خود یک چتبات نیست که پنجرهای باز کنید و با آن گپ بزنید. بیشتر شبیه یک «موتور» است که داخل مرورگر نشسته و سایتها و افزونهها میتوانند از آن کمک بگیرند. اپرا سه کار اصلی را برایش نام برده است:
تولید متن: مثلاً نوشتن خلاصه، جواب کوتاه یا بازنویسی یک پاراگراف.
دستهبندی محتوا: مثلاً تشخیص اینکه یک تیتر «کلیکبیت» است یا نه، یا اینکه یک آگهی شغلی به کار شما میخورد یا نه.
پیدا کردن ارتباط بین متنها: یعنی فهمیدن اینکه کدام جملهها یا مطالب از نظر معنی به هم نزدیکاند؛ چیزی که برای جستوجوی هوشمند در مطالب ذخیرهشده به درد میخورد.
کدام مدلها پشت آن هستند؟
اپرا میگوید WebAI به مدل خاصی وابسته نیست و از مدلهای «وزنباز» استفاده میکند؛ یعنی مدلهایی که فایلشان آزادانه منتشر شده و هر کسی میتواند دانلود و اجرایشان کند. در زمان عرضه، مدلهای Gemma گوگل در دسترس است و روی مک هم مدل داخلی اپل (همان مدلی که Apple Intelligence روی دستگاه استفاده میکند) قابل استفاده است. در تصویر رسمیای که اپرا منتشر کرده، نام مدلهایی از خانوادهٔ Gemma 4 و یک مدل مخصوص جستوجوی معنایی دیده میشود، اما اپرا فهرست کامل و حجم دقیق مدلها را در اطلاعیهاش اعلام نکرده است.
یک استاندارد پیشنهادی، نه فقط یک ترفند اپرا
به گفتهٔ اپرا، WebAI یک استاندارد وب پیشنهادی است که شرکتهایی مثل گوگل و مایکروسافت هم از آن حمایت میکنند. «استاندارد وب» یعنی قاعدهٔ مشترکی که اگر همهٔ مرورگرها قبولش کنند، برنامهنویس یک بار کد مینویسد و در همهٔ مرورگرها کار میکند. البته این هنوز یک پیشنهاد است و معلوم نیست مرورگرهای دیگر دقیقاً همین شکل را پیاده کنند.
آموزش قدمبهقدم: چطور WebAI را فعال کنیم؟
این مراحل از راهنمای رسمی اپرا گرفته شده است:
۱. مرورگر را نصب یا بهروز کنید
Opera One را از سایت رسمی اپرا دانلود کنید یا اگر نصبش دارید، آن را به آخرین نسخه برسانید. فراموش نکنید که WebAI در نسخهٔ پایدار جدید (Opera 139) آمده است.
۲. WebAI را از تنظیمات روشن کنید
به Settings و بعد بخش Opera AI بروید (یا عبارت opera://settings/ai را در نوار آدرس بنویسید) و گزینهٔ Enable Web AI API را روشن کنید.
۳. صبر کنید تا مدل دانلود شود
با روشن کردن این گزینه، یک مدل محلی سازگار دانلود میشود. اپرا میگوید این کار ممکن است چند دقیقه طول بکشد. اگر اینترنت کند یا حجمی دارید، این مرحله را وقتی انجام دهید که اتصال پایدارتری دارید.
۴. یکی از افزونههای نمونه را امتحان کنید
اپرا چند افزونهٔ نمونه منتشر کرده تا نشان دهد با WebAI چه میشود ساخت. یکی را نصب کنید، از منوی افزونهها بازش کنید و روی یک مقالهٔ انگلیسی امتحانش کنید. صفحهٔ next.opera.com/web-ai هم بخش «زمین بازی» (Playground) دارد که میتوانید قابلیتهایی مثل خلاصهسازی، بازنویسی، ترجمه و غلطگیری را همانجا بیازمایید و ببینید کدام در مرورگر شما فعال است.
۵. اجازهٔ سایتها را مدیریت کنید
هیچ سایتی بدون اجازهٔ شما به هوش مصنوعی محلی دسترسی ندارد؛ اجازه برای هر سایت جداگانه است. هر وقت هم خواستید میتوانید همان گزینه را در تنظیمات خاموش کنید.
افزونههای نمونهٔ اپرا چه کار میکنند؟
اپرا تأکید کرده اینها نمونهاند تا ایده بدهند، نه قابلیت رسمی مرورگر. ولی برای اینکه حس کنید WebAI به چه دردی میخورد، مثالهای خوبی هستند:
افزونه | چه کار میکند | به چه دردی میخورد |
|---|---|---|
Project Lens | میگویید روی چه پروژهای کار میکنید؛ پاراگرافهای هر مقاله را بر اساس میزان ربطشان به کار شما رنگی میکند | تحقیق و مطالعهٔ سریعتر |
Got It? | از مقالهای که خواندهاید یک آزمونک کوتاه میسازد | سنجیدن اینکه مطلب را فهمیدهاید یا نه |
Questionable Intelligence | دربارهٔ مقاله سؤالهای بامزه میپرسد و نتیجه را با نمودار نشان میدهد | بیشتر سرگرمی و نمایش توانایی |
Semantic Art | مقاله را به یک تصویر متحرک تبدیل میکند که جملههای هممعنی کنار هم مینشینند | دیدن ارتباط معنایی متن به شکل تصویری |
RecordIn Alchemy | هر مقاله را به یک پست اغراقآمیز و انگیزشی شبکههای اجتماعی تبدیل میکند | شوخی با پستهای تکراری لینکدینی |
C·I·A·O | دو گربهٔ ساختهشده از حروف کیبورد دربارهٔ موضوعی که میدهید بداههپردازی میکنند | سرگرمی |
نکتهٔ جالبتر حرف اپرا دربارهٔ آینده است: کسی که با ابزارهای کدنویسی هوش مصنوعی کار میکند، میتواند برای خودش افزونهٔ شخصی بسازد؛ مثلاً افزونهای که آگهیهای شغلی مناسب را علامت بزند یا مطالب ذخیرهشده را قابل جستوجو کند، بدون اینکه هزینهٔ سرویس ابری بدهد.
WebAI در کنار گزینههای دیگر
گزینه | هوش مصنوعی کجا اجرا میشود؟ | هزینه و راهاندازی | بهترین کاربرد |
|---|---|---|---|
WebAI در اپرا | روی کامپیوتر خودتان، داخل مرورگر | رایگان؛ فقط روشن کردن یک گزینه و دانلود مدل | کارهای سبک روی صفحههای وب از طریق سایتها و افزونهها |
عمدتاً روی سرورهای گوگل | داخل مرورگر؛ امکاناتش به حساب و منطقه بستگی دارد | پرسیدن دربارهٔ صفحه و کمک گرفتن از دستیار قوی ابری | |
روی سرورهای اوپنایآی | حساب کاربری لازم است؛ امکانات کاملتر در پلن پولی | کارهای سنگینتر، گفتوگوی طولانی و تحلیل فایل | |
Ollama و LM Studio | روی کامپیوتر خودتان، به شکل برنامهٔ جدا | رایگان؛ نصب و انتخاب مدل با خودتان | اجرای مدلهای بزرگتر و کنترل کامل روی مدل |
خلاصه اینکه WebAI جای ChatGPT یا جمینای را برای کارهای پیچیده نمیگیرد؛ مدلهای کوچکی که روی لپتاپ اجرا میشوند معمولاً به اندازهٔ مدلهای بزرگ ابری توانا نیستند. برتریاش در حریم خصوصی، رایگان بودن و راحتی کارهای کوچک و تکراری روی صفحههای وب است.
روی چه سیستمهایی کار میکند؟
سیستم | وضعیت فعلی |
|---|---|
ویندوز ۶۴ بیتی با پردازندهٔ اینتل یا AMD | پشتیبانی میشود |
مک با تراشهٔ اپل (سری M) | پشتیبانی میشود؛ مدل داخلی اپل هم در دسترس است |
مکهای قدیمی با پردازندهٔ اینتل | پشتیبانی نمیشود |
لینوکس | پشتیبانی نمیشود |
ویندوز روی پردازندههای ARM | پشتیبانی نمیشود |
Opera GX و Opera Neon | طبق اطلاعیهٔ مطبوعاتی، بهزودی |
دربارهٔ GX و Neon یک ناهماهنگی کوچک در خود منابع اپرا هست: اطلاعیهٔ رسمی مطبوعاتی و گزارش TechCrunch میگویند فعلاً فقط Opera One و آن دو بهزودی، اما متن وبلاگ اپرا از پیشنمایش در هر سه مرورگر حرف میزند. اگر از GX یا Neon استفاده میکنید، در تنظیمات همان مرورگر نگاه کنید.
سرعت هم کاملاً به سختافزار شما بستگی دارد. اپرا خودش گفته چون مدل با توان پردازشی کامپیوتر شما اجرا میشود، روی دستگاههای ضعیفتر کندتر جواب میدهد و قول داده آن را سبکتر و سریعتر کند.
محدودیتها و نکتههای مبهم
هنوز پیشنمایش است: یعنی ممکن است ایراد داشته باشد، رفتارش عوض شود یا بخشی از قابلیتها بعداً تغییر کند.
حجم و نیاز سختافزاری اعلام نشده: اپرا نگفته مدل چند گیگابایت جا میگیرد یا حداقل چقدر رم لازم است.
کیفیت فارسی معلوم نیست: اپرا دربارهٔ زبان فارسی چیزی نگفته است. مدلهای کوچک معمولاً در فارسی ضعیفتر از انگلیسیاند، پس انتظار بالایی نداشته باشید.
محلی بودن یعنی بیخطر بودن کامل نیست: پردازش روی دستگاه، کنترل بیشتری به شما میدهد، اما افزونهای که نصب میکنید هنوز میتواند کارهای دیگری هم بکند. افزونهها را فقط از منبع مطمئن نصب کنید و دسترسی سایتها را با دقت بدهید.
فعلاً ابزار آماده برای کاربر عادی کم است: بیشتر چیزی که امروز میبینید نمونههای آزمایشی است؛ ارزش واقعی WebAI وقتی معلوم میشود که سایتها و افزونههای بیشتری از آن استفاده کنند.
نکتههایی برای کاربران فارسیزبان
برای کاربرانی که اینترنت محدود یا گران دارند، ایدهٔ هوش مصنوعی محلی جذاب است: بعد از دانلود مدل، پردازش روی دستگاه خودتان انجام میشود و برای هر درخواست به سرور خارجی وصل نمیشوید. البته اپرا صریحاً نگفته که WebAI کاملاً بدون اینترنت کار میکند، و خود سایت یا افزونه هم ممکن است اینترنت بخواهد. اگر فقط میخواهید روی کامپیوترتان یک مدل محلی جدیتر داشته باشید، هنوز Ollama و LM Studio انعطاف بیشتری دارند. برای آشنایی با فضاهای کاری محلی دیگر هم مطلب Socratus چیست را ببینید.
جمعبندی
WebAI اپرا قدم مهمی است به این دلیل ساده: هوش مصنوعی را از سرورهای دوردست به خود مرورگر شما میآورد، رایگان و بدون حساب کاربری. برای کاربر عادی هنوز بیشتر یک اسباببازی جالب است تا ابزار روزمره، چون مدلها کوچکاند و افزونههای آماده کم. اما اگر کمی اهل امتحان کردن هستید یا برای خودتان افزونه میسازید، ارزش دارد چند دقیقه وقت بگذارید، روشنش کنید و ببینید روی سیستم شما چطور کار میکند.
پرسشهای متداول
WebAI اپرا رایگان است؟
بله. به گفتهٔ اپرا، برای استفاده از آن نه اشتراک لازم است، نه حساب کاربری و نه کلید API.
آیا اطلاعات من برای اپرا یا گوگل فرستاده میشود؟
طبق توضیح اپرا، محتوایی که هوش مصنوعی محلی پردازش میکند روی دستگاه خودتان میماند و برای یک سرویس ابری فرستاده نمیشود. با این حال، سایت یا افزونهای که از آن استفاده میکند سیاستهای خودش را دارد.
WebAI با Aria یا دستیار هوش مصنوعی قبلی اپرا چه فرقی دارد؟
دستیارهای چت معمولاً روی سرور کار میکنند. WebAI موتوری است که مدل را روی کامپیوتر خودتان اجرا میکند و در اختیار سایتها و افزونهها میگذارد.
روی گوشی هم کار میکند؟
خیر. فعلاً فقط برای ویندوز ۶۴ بیتی با پردازندهٔ اینتل یا AMD و مکهای دارای تراشهٔ اپل اعلام شده است.
چطور خاموشش کنم؟
به opera://settings/ai بروید و گزینهٔ Enable Web AI API را خاموش کنید. دسترسی هر سایت را هم میتوانید جداگانه بردارید.
فارسی بلد است؟
اپرا چیزی دربارهٔ فارسی اعلام نکرده است. برای نتیجهٔ بهتر، فعلاً روی متنهای انگلیسی امتحانش کنید.
آیا لپتاپم را کند میکند؟
وقتی مدل در حال کار است از پردازنده و حافظهٔ دستگاه استفاده میکند، پس روی سیستمهای ضعیفتر ممکن است کندی حس کنید. وقتی استفاده نمیکنید میتوانید خاموشش کنید.
منابع
Opera Newsroom — Opera doubles down on local AI, shipping models directly in its browsers (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶)
Opera Blog — WebAI: Local AI for the web, now in Opera (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶)
Opera Desktop Blog — Opera 139 Stable (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶)
TechCrunch — Opera introduces a new web standard to let users deploy AI locally in their browser (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶)



